1. بالاخره مسابقه کاربر برتر با جوایز ارزشمند برای فعالترین کاربران!
    هر ماه ربع سکه بهار آزادی و چندین فلش مموری به کاربران برتر به انتخاب شما!
    برای اطلاعات بیشتر حتما به انجمن مسابقات و جوایز سر بزنید.
    رد اعلامیه

حسین منصور حلاج که بود؟

شروع موضوع توسط ساینار در ‏20 ژوئن 2013 در انجمن بزرگان و مشاهیر تاریخی

  1. ساینار

    ساینار کاربر تایید شده

    تاریخ عضویت:
    ‏12 ژوئن 2013
    ارسال ها:
    89
    تشکر شده:
    129
    جنسیت:
    زن
    آمرزیده باد چون بخواند کاتب را به فاتحه یاد کند.
    آن قتیل‌الله فی سبیل‌الله، آن‌ شیر بیشه‌ی‌ تحقیق‌، آن‌ شجاع‌ صفدر صدیق‌، آن‌غرقه‌ی‌ دریای‌ مواج‌، حسین‌ منصور حلاج، رحمة الله علیه.
    کار او کاری‌ عجب‌ بود و واقعات‌ غرایب‌ که‌ خاص‌ او را بود. که‌ هم‌ در غایت‌سوز و اشتیاق‌ بود و در شدت‌ لهب‌ و فراق‌ و بی‌قرار و شوریده ‌روزگار بود و عاشق‌صادق‌ و پاک‌باز. و جّد و جهدی‌ عظیم‌ داشت‌ و ریاضتی‌ و کرامتی‌ عجب. و عالی‌همّت‌و رفیع‌قدر بود.
    او را تصانیف‌ بسیار است‌ به‌ الفاظ ‌مشکل‌.در حقایق‌ و اسرار و معانی‌محبت‌ کامل‌ و فصاحت‌ و بلاغتی‌ داشت‌ که‌ *‌ نداشت‌ و دقت‌ نظر و فراستی‌ داشت‌که‌ *‌ را نبود و اغلب‌ مشایخ‌ کبار در کار او ابا کردند و گفتند او را در تصوف‌قدمی‌ نیست‌ مگر عبدالله خفیف‌ و شبلی‌ و ابوالقاسم‌ قشیری‌ و جمله‌ی‌ متأخران‌الاماشاءالله که‌ او را قبول‌ کردند
    و ابو سعید ابوالخیر قدّس الله روحه العزیز و شیخ ابوالقاسم گرگانی و شیخ ابوعلیفارمذی و امام یوسف همدانی رحمة الله علیهم اجمعین در کار او سیری‌ داشته‌اند وبعضی‌ در کار او متوقف‌اند.چنان که‌ استاد ابوالقاسم‌ قشیری‌ گفت‌ در حق‌ اوکه‌ اگر مقبول‌ بُوَد به‌ رد خلق‌ مردود نگردد و اگر مردود بُوَد به‌ قبول‌ خلق‌مقبول‌ نشود.و باز بعضی‌ او را به‌ سِحر نسبت‌ کردند و بعضی‌ اصحاب‌ِ ظاهر به‌کفر منسوب‌ گردانیدند و بعضی‌ گویند اصحاب‌ حلول‌ بود و بعضی‌ گویند تولّی‌ به‌اتحاد داشت‌.اما هر که‌ به‌ وی‌ بوی‌ توحید رسیده‌ باشد هرگز او را خیال‌ حلول‌و اتحاد نتواند افتاد و هر که‌ این‌ سخن‌ گوید سرش‌ از توحید خبر ندارد و شرح‌ این‌طولی ‌دارد، این‌ کتاب‌ جای‌ آن‌ نیست‌.
    اما جماعتی بوده‌اند از زنادقه در بغداد چه در خیال حلول و چه در غلط اتحاد کهخود را حلّاجی گفته‌اند و نسبت بدو کرده‌اند و سخن او فهم نا‌کرده بدان کشتم وسوختن به تقلید محض فخر کرده‌اند. چنان که دو تن را در بلخ همین واقع افتاد که حسینرا.
    اما تقلید در این واقعه شرط نیست. مرا عجب آمد از کسی که روا دارد که از درختیانا الله برآید و درخت در میان نه، چرا روا نباشد که از حسین انا الله برآید؟ وحسین در میان نه، و چنان که حق تعالی به زبان عمر سخن گفت که «اِنْ الحقَلَیَنْطِقُ علی لسان عُمَرَ.» و اینجا به حلول کار دارد و نه اتحاد.
    بعضی گویند: «حسین منصور حلاج» دیگر است و «حسین منصور ملحدی‌» دیگر است. استادمحمد زکریا و رفیق ابوسعید قرمطی بود، و آن حسین ساحر بوده است.
    اما حسین‌ منصور از بیضاء فارس‌ بود و در واسط‌ پرورده‌ شد و ابوعبدالله خفیف‌گفته‌ است‌ که‌ حسین‌ منصور عالمی‌ ربانی‌ است‌ و شبلی‌ گفته‌ است‌ که‌ من‌ و حلاج‌یک‌ چیزیم‌، اما مرا به‌ دیوانگی‌ نسبت‌ کردند خلاص‌ یافتم‌ و حسین‌ را عقل‌ اوهلاک‌ کرد.
    اگر او مطعون بودی، این دو بزرگ در حق او این نگفتندی و ما را دو گواه تماماست.و پیوسته در عبادت و ریاضت بود، و در بیان معرفت و توحید و در زیّ اهلصلاح.و در شرع و سنت بود که این سخن از او پیدا شد.اما بعضی از مشایخ او رامهجور کردند، نه‌ از جهت‌ مذهب‌ و دین‌ بود بلکه‌ از آن ‌بود که‌ ناخشنودی‌ مشایخ‌از سرمستی‌ او این‌ بار آورد و چنان که‌ اول‌ به‌ تستر آمد به‌خدمت‌ شیخ‌ سهل‌بن‌عبدالله و دو سال‌ در صحبت‌ او بود.پس‌ عزم‌ بغداد کرد و اول سفر او در هجده‌سالگی‌ بود.پس‌ به‌ بصره‌ شد و به‌ عمرو بن‌ عثمان‌ پیوست‌ و هژده ماه‌ درصحبت‌ او بود.پس‌ «یعقوب‌ اقطع‌» دختر بدو داد.بعد از آن‌ عمرو بن‌ عثمان‌از او برنجید.از آن‌جا به‌ بغداد آمد، پیش‌ جنید. و جنید او را به‌ سکوت‌ وخلوت‌ فرمود.چندگاه‌ در صحبت‌ او صبر کرد، پس‌ قصد حجاز کرد و یک‌ سال‌ آنجامجاور بود، باز به‌ بغداد آمد.با جمعی‌ صوفیان‌ به‌ پیش‌ جنید آمد و از جنیدمسایل‌ پرسید.جنید جواب‌ نداد و گفت‌: زود باشد که‌ سر چوب‌ پاره‌ سرخ‌کنی‌.گفت‌ آن‌ روز که‌ من‌ سر چوب‌ پاره‌ سرخ‌ کنم‌ تو جامه‌ی‌ اهل‌ صورت‌پوشی‌.چنان که‌ آن‌روز که‌ ائمه‌ فتوی ‌دادند که‌ او را بباید کشت‌، جنید درجامه‌ی‌ تصوف‌ بود.نمی‌نوشت‌ و خلیفه‌ گفته‌ بود که‌ خط‌ جنید باید.جنیددستار و دراعه‌ درپوشید و به‌ مدرسه‌ شد و جواب‌ فتوی‌ نوشت‌ که: «نحن نُحکمبالظاهر».بر ظاهر حال‌ کشتنی‌ است‌ و فتوی‌ بر ظاهر است‌، اما باطن‌ را خدای‌داند.
    پس‌ حسین‌ از جنید چون‌ جواب‌ مسایل‌ نیافت‌ متغیر شد و بی‌اجازت‌ به‌ تستر شد ویک‌ سال‌ آنجا بود و قبولی‌ عظیم‌ پیدا شد و او هیچ‌ سخن‌ اهل‌ زمانه‌ را وزنی‌ننهادی‌ تا او را حسد کردند.
    عمروبن‌ عثمان‌ در باب‌ او نامه‌ها نوشت‌ به‌خوزستان‌ و احوال‌ او در چشم‌ اهل‌آن‌ دیار قبیح‌ گردانید و او را نیز از آن‌جا دل‌ بگرفت.جامه‌ی‌ متصوفه‌ بیرون‌کرد و قبا درپوشید و به‌ صحبت‌ ابنای‌ دنیا مشغول‌ شد.اما او را از آن ‌تفاوتی‌نبود و پنج‌ سال‌ ناپدید شد و در آن‌ مدّت‌ بعضی‌ به‌ خراسان‌ و ماوراءالنهر می‌بودو بعضی‌ به‌ سیستان‌، باز به‌ اهواز.و اهل‌ اهواز را سخن‌ گفت‌ و به نزدیک‌ خاص‌و عام‌ مقبول‌ شد و از اسرار خلق‌ سخن‌ می‌گفت‌ تا او را «حلاج‌الاسرار» گفتند.
    پس مرقع‌ درپوشید و عزم‌ حرم‌ کرد و در آن‌ سفر بسیار خرقه‌پوش‌ با اوبودند.چون‌ به مکه‌ رسید یعقوب‌ نهر جوری‌ به‌ سحرش‌ منسوب‌ کرد.پس‌ ازآن‌جا باز به‌ بصره‌ آمد باز به‌ اهواز آمد.پس‌ گفت‌ به‌ بلاد شرک‌ می‌روم‌ تاخلق‌ به خدای‌ خوانم‌.به‌ هندوستان‌ رفت،‌ پس‌ به‌ ماوراءالنهر آمد، پس‌ به‌چین‌ افتاد و خلق‌ را به خدای‌ خواند و ایشان‌ را تصانیف‌ ساخت.چون‌ بازآمد ازاقصاء عالم‌ بدو نامه‌ نوشتندی‌.اهل‌ هند «ابوالمغیث‌» نوشتندی‌ و اهل‌ خراسان‌ «ابوالمهر» و اهل‌ فارس‌ «ابوعبدالله» و اهل‌ خوزستان‌ «حلاج‌الاسرار» و اهل‌ بغداد «مصطلم‌» می‌خواندند و در بصره‌ «مخبر».پس‌ اقاویل‌ در وی‌ بسیار گشت‌.بعداز آن‌ عزم‌ مکه‌ کرد و دو سال‌ در حرم‌ مجاور شد، چون‌ باز آمد احوالش‌ متغیر شد وآن‌ حال‌ به‌ رنگی‌ دیگر مبدّل‌ گشت‌ که‌ خلق‌ را به‌ معنی‌ می‌خواند که‌ *‌ برآن‌ وقوف‌ نمی‌یافت‌، تا چنین‌ نقل‌ کنند که‌ او را از پنجاه ‌شهر بیرون‌ کردند وروزگاری‌ گذشت‌ بر وی‌ که‌ از آن‌ عجب‌تر نبوَد.
    و او را حلاّج‌ از آن‌ گفتند که‌ یک‌ بار به‌ انبار پنبه‌ برگذشت‌ اشارتی‌ کرد،در حال‌ دانه‌ از پنبه‌ بیرون‌ آمد و خلق‌ متحیر شدند.
    کرامات

    نقل‌ است‌ که‌ در شبانروزی‌ چهارصد رکعت‌ نماز کردی‌ و بر خود لازم‌داشتی‌.گفتند در این‌ درجه‌ که‌ تویی‌ چندین‌ رنج‌ چراست‌؟گفت‌ نه‌ راحت‌در حال‌ دوستان ‌اثر کند و نه‌ رنج‌ که‌ دوستان‌ فانی‌ صفت‌اند و نه‌ رنج‌ درایشان‌ اثر کند و نه‌ راحت‌.
    نقل است‌ که‌ در پنجاه‌ سالگی‌ گفت‌ که‌ تا کنون‌ هیچ‌ مذهب‌ نگرفته‌ام‌. اما ازهر مذهبی‌ آن‌چه‌ دشوارتر است‌ بر نفس‌ اختیار کرده‌ام‌ و امروز که‌ پنجاه‌ساله‌ام‌ نماز کرده‌ام‌ و هر نمازی‌ غسلی‌ کرده‌ام‌.
    نقل است که در ابتدا که ریاضت می‌کشید دلقی داشت که بیست سال برون نکرده بود. روزی به ستم از وی بیرون کردند. گزندۀ بسیار در افتاده بود. یکی از آن وزن کردند. نیم دانگ بود.
    نقل است‌ که‌ یکی‌ به‌ نزدیک‌ او آمد، عقربی‌ دید که‌ گِرد او می‌گشت‌، قصدکشتن‌ کرد، حلاج‌ گفت‌ دست‌ از وی‌ بدار که‌ دوازده‌ سال‌ است‌ که‌ تا او ندیم‌ماست‌ و گِرد ما می‌گردد.
    گویند رشید خرد سمرقندی‌ عزم‌ کعبه‌ کرد، در راه‌ مجلس‌ می‌گفت‌.روایت‌ کردکه‌ حلاج‌ با چهارصد صوفی‌ روی‌ به‌ بادیه‌ نهاد، چون‌ روزی‌ چند برآمد چیزی‌نیافتند.حسین‌ را گفتند ما را سر بریان‌ می‌باید.گفت‌ بنشینید.پس‌ دست‌از پس‌ می‌کرد و سری‌ بریان‌ کرده‌ با دو قرص‌ [نان] به‌ یکی‌ می‌داد. تا چهارصد سربریان‌ و هشتصد قرص‌ بداد.بعد از آن‌ گفتند ما را رطب‌ می‌باید.برخاست‌ وگفت‌ مرا بیفشانید.رطب‌ از وی‌ می‌بارید تا سیر بخوردند. پس‌ در راه‌ هر جا که‌پشت‌ به‌ خاربنی‌ باز نهادی‌ رطب‌ بار آوردی‌.
    نقل است‌ که‌ طایفه‌ای‌ در بادیه‌ او را گفتند ما را انجیر می‌باید. دست‌ در هواکرد و طبقی‌ انجیر تازه‌ پیش‌ ایشان‌ بنهاد.و یک بار حلوا خواستند. طبقی‌ حلوابه‌ شکر گرم‌ پیش‌ ایشان‌ بنهاد.گفتند این‌ حلوا در باب‌الطاق‌ بغداد باشد. گفت‌ ما را بغداد و بادیه‌ یکی‌ است‌.
    نقل است‌ که‌ یک‌ بار در بادیه‌ چهار هزار آدمی‌ با او بودند تا کعبه.و یک‌سال‌ در آفتاب‌ گرم‌ برابر کعبه‌ بایستاد برهنه‌ تا روغن‌ از اعضای‌ او بر آن‌ سنگ‌می‌رفت‌، پوست‌ او باز بشد و او از آنجا نجنبید و هر روز قرصی و کوزه‌ای آب پیش اوآوردندی.او بدان کناره‌ها افطار کردی و باقی بر سر کوزه آب نهادی. که کژدم درایزار او آشیانه کرده بود. پس در عرفات گفت: «یا دلیل المتحیّرینو چون‌ دیدکه‌ هر *‌ دعا کردند او نیز سر بر تلی‌ ریگ‌ نهاد و نظاره‌ می‌کرد.چون‌ همه‌بازگشتند نفسی‌ بزد و گفت‌: «پادشاها عزیزا، پاکت‌ دانم‌، پاکت‌ گویم‌ از همه‌مسبّحان و از همه تهلیل مهلّلان‌ و از همه‌ پندار صاحب‌ پنداران‌. الهی‌، تومی‌دانی‌ که‌ عاجزم‌ از مواضع‌ شکر تو. به جای‌ من‌ شکر کن‌ خود را که‌ شکر آن است‌و بس‌.»
    نقل است‌ که‌ یک‌ روز در بادیه‌ ابراهیم‌ خواص‌ را گفت‌: در چه‌ کاری‌؟ گفت‌: درمقام‌ توکل،‌ توکل‌ درست‌ می‌کنم‌. گفت‌ همه‌ عمر در عمارت‌ شکم‌ کردی‌ کی‌ درتوحید فانی‌ خواهی‌ شد؟ یعنی‌ اصل‌ توکل‌ در ناخوردن‌ و تو در همه‌ عمر در توکل‌ درشکم‌کردن‌ خواهی‌ بودن‌، فنا در توحید کی‌ خواهد بود.
    کلمات قصار

    و پرسیدند که‌ عارف‌ را وقت‌ باشد؟ گفت‌: نه‌، از بهر آن‌که‌ وقت‌ صفت‌ صاحب‌است‌ و هر که‌ با صفت‌ خویش‌ آرام‌ گیرد عارف‌ نبود. معنیش‌ آنست که‌ «لی مع اللهوقتُ».
    پرسیدند که‌ طریق‌ به‌ خدای‌ چگونه‌ است‌. گفت:‌ دو قدم‌ است‌ و رسیدی‌، یک قدم‌از دنیا برگیر و یک قدم‌ از عقبی‌، اینک‌ رسیدی‌ به‌ مولا.
    پرسیدند از فقر. گفت:‌ فقر آن‌ است که‌ مستغنی‌ است‌ از ما سوی‌ الله و ناظراست‌ بالله.
    و گفت‌: معرفت‌ عبارت است‌ از دیدن‌ اشیاء و هلاک‌ همه‌ در معنی‌.
    و گفت:‌ چون‌بنده‌ به‌ مقام‌ معرفت‌ رسد غیب‌ بر او وحی‌ فرستد و سر او گنگ‌گرداند تا هیچ‌ خاطر نیاید او را مگر خاطر حق‌.
    و گفت‌: خلق‌ عظیم‌ آن‌ بُوِد که‌ جفای خلق‌ در او اثر نکند، پس‌ از آن‌که‌ حق‌را شناخته‌ باشی‌.
    و گفت:‌ توکل‌ آن‌ بود که‌ در شهر کسی‌ را داند اولی‌تر به خوردن‌ از خود،نخورد.
    و گفت‌: اخلاص‌ تصفیه‌ی‌ عمل‌ است‌ از شوائب‌ کدورت‌.
    و گفت:‌ زبان‌ گویا هلاک‌ دل‌های‌ خموش‌ است‌.
    و گفت: گفت‌و‌گوی در علل بسته است و افعال در شرک و حق خالی است از این جمله ومستغنی است. قال الله تعالی «وَ مَا یُؤمِنُ اَکْثَرُهُمْ بِالله اِلّا وَهُمْمُشْرِکُونَ».
    و گفت: به سایر بینندگان و معارف عارفان و نور علمای ربّانی و طریق سابقان ناجیو ازل و ابد و آنچه در میان است از حدوث است اما این به چه دانند لِمَنْ کَانَ لَهُقَلْبً أَوْ اَلْقَی وَ هُوَ شَهِیدً.
    و گفت: در عالم رضا اژدهایی است که آن را یقین خوانند که اعمال هژده هزار عالمدر کار او چون ذره‌ای است در بیابانی.
    و گفت: ما همه سال در طلب بلای او باشیم، چون سلطانی که دایم در طلب ولایتباشد.
    و گفت: خاطر حق آن است که هیچ چیز معارضه نتواند کرد آن را.
    و گفت: مرید در سایه توبه خود است، و مراد در سایه عصمت.
    و گفت: مرید آن است که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات او، و مراد آن است کهمکشوفات او بر اجتهاد سابق است.
    و گفت: وقت مرد در صدف دریای * مرد است. فردا این صدف‌ها در صعید قیامت برزمین زنند.
    و گفت: دنیا به گذاشتن زهد نفس است، و آخرت به گذاشتن زهد دل، و ترک خود گفتنزهد جان.
    نقل است‌ که‌ پرسیدند از صبر؛ گفت‌ آن است که‌ دست‌ و پای‌ برند و از دارآویزند. و عجب‌ آن‌که‌ این ‌همه‌ با او کردند.
    انا الحق گفتن

    نقل است‌ که‌ شبلی‌ را روزی‌ گفت:‌ یا ابابکر دستی‌ بر نه‌ که‌ ما قصدی‌ عظیم‌کرده‌ایم‌ و سرگشته‌ی‌ کاری‌ شده‌ و چنین‌ کاری‌ که‌ خود را کشتن‌ در پیش‌داریم‌.چون‌ خلق‌ در کار او متحیر شدند منکر بی‌قیاس‌ و مقر بی‌شمار پدید آمدندو کارهای‌ عجایب‌ از او دیدند، زبان‌ دراز کردند و سخن‌ او به‌ خلیفه‌ رسانیدند وجمله‌ بر قتل‌ او اتفاق‌ کردند، از آن‌که‌ می‌گفت‌ «اناالحق‌».گفتند بگوی‌ «هوالحق‌گفت: «بلی‌ همه‌ او است‌، شما می‌گویید که‌ گم‌ شده‌ است‌. بلکه‌حسین‌ گم‌ شده‌ است‌. بحر محیط‌ گم‌ نشود و گم‌ نگردد.»
    جنید را گفتند: این‌ سخن‌ که‌ منصور می‌گوید تأویلی ‌دارد؟گفت: بگذارید تابکشند که‌ نه‌ روز تأویل‌ است‌.
    حبس

    پس‌ جماعتی‌ از اهل‌ علم‌ بر وی‌ خروج‌ کردند و سخن‌ او را پیش‌ معتصم‌ تباه‌کردند. علی‌بن‌ عیسی‌ را که‌ وزیر بود بر وی‌ متغیر گردانیدند. خلیفه‌ بفرمود تا اورا به‌ زندان‌ برند. او را به‌ زندان‌ بردند یک سال‌. اما خلق‌ می‌رفتند و مسایل‌می‌پرسیدند.بعد از آن‌ خلق‌ را از آمدن‌ منع ‌کردند.مدت‌ پنج‌ ماه‌ *‌نرفت‌، مگر یک بار ابن‌عطا و یک بار عبدالله خفیف‌.و یک بارابن‌عطا *‌ فرستادکه‌ ای‌ شیخ‌ از این‌ سخنی‌ که‌ گفتی‌ عذرخواه‌ تا خلاص‌ یابی.حلاج‌ گفت‌: کسی‌که‌ گفت‌، گو عذرخواه‌!ابن‌ عطا چون‌ این‌ بشنید بگریست‌ و گف:‌ ما خود چند یک‌حسین‌ منصوریم‌.
    نقل است‌ که‌ شب‌ اول‌ که‌ او را حبس‌ کردند، بیامدند، او را در زندان‌ ندیدند. جمله‌ی‌ زندان‌ بگشتند *‌ را ندیدند. شب‌ دوم‌ نه‌ او را دیدند و نه‌ زندان‌. هرچند زندان‌ را طلب‌ کردند ندیدند. شب‌ سوم‌ او را در زندان‌ دیدند.گفتند شب‌اول‌ کجا بودی‌ و شب‌ دوم‌ زندان‌ و تو کجا بودیت‌، اکنون‌ هر دو پدیده‌ آمدیت‌،این‌ چه‌ واقعه است‌؟گفت‌: شب‌ اول‌ من‌ به‌ حضرت‌ بودم‌، از آن‌ نبودم‌؛ و شب‌دوم‌ حضرت‌ این‌جا بود، از آن‌ هر دو غایب‌ بودیم‌؛ شب‌ سوم‌ باز فرستادند مرابرای‌ حفظ‌ شریعت‌؛ بیایید و کار خود کنید.
    نقل است‌ که‌ در شبانروزی‌ در زندان‌ هزار رکعت‌ نماز کردی‌، گفتند: می‌گویی‌که‌ من ‌حق‌ام‌ این‌ نماز که را می‌کنی‌؟ گفت‌: ما دانیم‌ قدر ما.
    نقل است‌ که‌ در زندان‌ سیصد *‌ بودند، چون‌ شب‌ درآمد گفت‌: از زندانیان‌ شمارا خلاص‌ دهم‌.گفتند: چرا خود را نمی‌دهی‌؟گفت‌: ما در بند خداوندیم‌ وپاس‌ سلامت‌ می‌داریم‌، اگر خواهیم‌ به‌ یک ‌اشارت‌ همه‌‌ی بندها بگشاییم‌.بس‌به‌ انگشت‌ اشاره‌ کرد، همه‌ بندها از هم‌ فروریخت.ایشان‌ گفتند: اکنون‌ کجارویم‌ که‌ در زندان‌ بسته‌ است‌.اشارتی‌ کرد رخنه‌ها پدید آمد.گفت‌: اکنون‌سر خویش‌ گیرید.گفتند: تو نمی‌آیی‌.گفت‌: ما را با او سری‌ است‌ که‌ جز برسر دار نمی‌توان‌ گفت‌.دیگر روز گفتند: زندانیان‌ کجا رفتند.گفت‌: آزادکردیم‌.گفتند: تو چرا نرفتی‌گفت‌: حق‌ را با من‌ عتابی‌ است‌،نرفتم‌.این‌ خبر به‌ خلیفه‌ رسید. گفت‌ فتنه‌ خواهد ساخت‌.او را بکشید یاچوب‌ بزنید تا از این‌ سخن‌ برگردد.سیصد چوب‌ بزدند. به‌ هر چوبی‌ که‌ می‌زدندآوازی‌ فصیح‌ می‌آمد که «لا تَخَفْ‌ یا ابن‌ منصور».
    شیخ‌ عبدالجلیل‌ صفّار گوید که‌ اعتقاد من‌ در آن‌ چوب‌ زننده‌ بیش‌ از اعتقادمن‌ در حق‌ حسین‌ منصور بود، از آن‌که‌ تا آن‌ مرد چه‌ قوّت‌ داشته‌ است‌ در شریعت‌که ‌چنان‌ آواز صریح‌ می‌شنید و دست‌ او نمی‌لرزید و همچنان‌ می‌زد.
    بر دار شدن

    پس‌ دیگر بار حسین‌ را بردند تا بر دار کنند. صد هزار آدمی‌ گرد آمدند و او چشم‌گرد می‌آورد و می‌گفت‌: «حق‌، حق‌، حق‌، اناالحق!‌»
    نقل است‌ که‌ درویشی‌ در آن‌ میان‌ از او پرسید که‌ عشق‌ چیست‌؟گفت‌: امروزبینی‌ و فردا بینی‌، پس‌ فردا بینی‌.آن‌ روزش‌ بکشتند و دیگر روزش‌ بسوخته‌ وسوم‌ روزش‌ به باد بردادند؛ یعنی‌ عشق‌ این است‌.
    خادم‌ او را در آن‌ حال‌ وصیتی‌ خواست‌.گفت‌: نفس‌ را به‌ چیزی‌ مشغول‌ دارکه‌ کردنی‌ بود و اگر نه‌ او تو را به‌ چیزی‌ مشغول‌ دارد که ‌ناکردنی‌ بود، که‌ دراین‌ حال‌ با خود بودن‌ کار اولیا است‌.
    پسرش‌ گفت‌ مرا وصیتی‌ کن‌.گفت‌: چون‌ جهانیان‌ در اعمال‌ کوشند تو در چیزی‌کوش‌ که‌ ذره‌ای‌ از آن‌ به‌ از مدار اعمال‌ جن‌ و انس‌ بود و آن‌ نیست‌ الا علم‌حقیقت‌.
    پس‌ در راه‌ که‌ می‌رفت‌ می‌خرامید دست‌اندازان‌ و عیاروار می‌رفت‌ با سیزده‌بند گران‌گفتند این‌ خرامیدن ‌چیست‌؟گفت‌: زیرا که‌ به‌ نحرگاه‌ می‌روم‌ ونعره‌ می‌زد و می‌گفت:
    ندیمی غَیْرُ منسوبٍ الی شیء مِنَ الحَیْفِسقانی مِثْلَ ما یشربْ کفِعْلِالضَّفِ بالضَّیفِفلمّا دارتِ الکاسُ دعا بالنطع و السَیْفِکذا من یشربالراحَ مَعَ التَّنّینِ بالصَیْفِ
    گفت: حریف من منسوب نیست به حیف بداد. شرابی چنان که مهمانی، مهمانی را دهد.
    چون‌ دوری‌ چند بگذشت‌، شمشیر و نطع‌ خواست‌؛ چنین‌ باشد سزای‌ کسی‌ که با اژدهادر تموز خمر کهنه‌ خورد.
    چون‌ به‌ زیر دارش‌ بردند به‌ باب‌الطاق‌ قبله‌ بر زد و پای‌ بر نردبان‌نهاد.گفتند: حال‌ چیست‌؟گفت‌: معراج‌ِ مردان‌ سر دار است‌.پس ‌میزری‌در میان‌ داشت‌ و طیلسانی‌ بر دوش‌. دست‌ برآورد و روی‌ به‌ قبله‌ی‌ مناجات‌کرد وگفت‌: آن‌چه‌ او داند *‌ نداند.پس‌ بر سر دار شد.
    سنگسار و مرگ

    جماعت‌ مریدان‌ گفتند چه ‌گویی‌ در ما که‌ مریدانیم‌ و این‌ها که‌ منکرند و تورا به‌ سنگ‌ خواهند زد. گفت‌: ایشان‌ را دو ثواب‌ است‌ و شما را یکی‌. از آن‌که‌شما را به‌ من‌ حسن‌ ظنی‌ بیش‌ نیست‌ و ایشان از قوت‌ توحید به‌ صلابت‌ شریعت‌می‌جنبند و توحید در شرع‌ اصل‌ بود و حسن‌ ظن‌ فرع‌.
    نقل است‌ که‌ در جوانی‌ به‌ زنی‌ نگرسته‌ بود.خادم‌ را گفت‌: هر که‌ چنان‌برنگرد چنین‌ فرو نگرد.
    پس‌ شبلی‌ در مقابله‌ی‌ او به‌ ایستاد و آواز داد: اَلَمْ نَنْهَکَ عَنِالْعَالَمِینَ. و گفت‌: ماالتصوف یا حلاج؟گفت‌: کمترین‌ این است‌ که‌می‌بینی‌.گفت‌: بلندتر کدام‌ است‌؟گفت‌: تو را بدان‌ راه‌ نیست‌.
    پس‌ هر کسی‌ سنگی‌ می‌انداختند.شبلی‌ موافقت‌ را گلی‌ انداخت‌.حسین‌منصور آهی‌ کرد.گفتند: از این‌ همه‌ سنگ‌ هیچ‌ آه‌ نکردی‌، از گلی‌ آه‌ کردن‌چه‌ معنی‌ است‌؟گفت‌: از آن که‌ آن‌ها نمی‌دانند معذورند. از او سختم‌ می‌آیدکه‌ او می‌داند که‌ نمی‌باید انداخت‌.
    پس‌ دستش‌ جدا کردند؛ خنده‌ بزد.گفتند خنده‌ چیست‌؟گفت‌: دست‌ از آدمی‌بسته‌ باز کردن‌ آسان‌ است‌، مرد آن‌ است‌ که‌ دست‌ صفات‌ که‌ کلاه‌ همت‌ از تارک‌عرش‌ در می‌کشد قطع‌ کند.
    پس‌ پاهایش‌ بریدند.تبسمی‌ کرد. گفت‌: بدین‌ پای‌ سفر خاکی‌ می‌کردم‌، قدمی‌دیگر دارم‌ که‌ هم‌اکنون‌ سفر دو عالم‌ بکند، اگر توانید آن‌ قدم‌ را ببرید.
    پس‌ دو دست‌ بریده‌‌ی خون‌آلود در روی‌ درمالید تا هر دو ساعد و روی‌ خون‌آلودکرد.گفتند: این‌ چرا کردی؟گفت‌: خون‌ بسیار از من‌ برفت‌ و دانم‌ که‌ رویم‌زرد شده‌ باشد شما پندارید که‌ زردی‌ من‌ از ترس‌ است‌، خون‌ در روی‌ مالیدم‌ تا درچشم‌ شما سرخ‌ روی‌ باشم‌ که‌ گلگونه‌ی‌ مردان‌ خون ‌ایشان‌ است‌.گفتند: اگرروی‌ را به‌ خون‌ سرخ‌ کردی‌ ساعد باری‌ چرا آلودی‌؟گفت‌: وضومی‌سازم‌.گفتند: چه‌ وضو؟گفت‌: رکعتان فی العشق لا یصحّ وضؤ هما الّابالدم. در عشق‌ دو رکعت‌ است‌ که‌ وضوی‌ آن‌ درست‌ نیاید الا به‌ خون‌.
    پس‌ چشم‌هایش‌ برکندند. قیامتی‌ از خلق‌ برآمد.بعضی‌ می‌گریستند و بعضی‌سنگ‌ می‌انداختند.پس‌ خواستند که‌ زبانش‌ ببرند.گفت‌: چندان‌ صبر کنید که‌سخنی‌ بگویم‌.روی‌ سوی‌ آسمان‌ کرد و گفت‌: الهی‌ بدین‌ رنج‌ که برای‌ تو برمن‌ می‌برند محرومشان‌ مگردان‌ و از این‌ دولتشان‌ بی‌نصیب‌ مکن‌. الحمدلله که‌دست‌ و پای‌ من‌ ببریدند در راه‌ تو و اگر سر از تن‌ باز کنند در مشاهده‌ی ‌جلال‌تو بر سر دار می‌کنند.
    پس‌ گوش‌ و بینی‌ بریدند و سنگ‌ روان‌ کردند.عجوزه‌ای‌ با کوزه ای در دست‌می‌آمد، چون‌ حسین‌ را دید گفت‌: زنید و محکم‌ زنید تا این ‌حلاجک‌ رعنا را با سخن‌خدای‌ چه‌ کار.
    آخر سخن حسین این بود که گفت: حُبُّ الواحد افْرادُ الواحد.و این آیت برخواند: یَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِینَ لا یْؤْمِنُونَ بِهَا والَّذِینَ آمَنوامُشْفِقُونَ مِنْهَا وَ یَعْلَمُون اَنَّهَا الْحَقُّ.و این آخر کلام اوبود.پس‌ زبانش‌ ببریدند.و نماز شام‌ بود که‌ سرش‌ ببریدند و در میان‌سربریدن‌ تبسمی‌ کرد و جان‌ بداد.
    پس از مرگ

    و مردمان‌ خروش‌ کردند و حسین‌ گوی ‌قضا به‌ پایان‌ میدان‌ رضا برد و از یک‌ یک‌اندام‌ او آواز می‌آمد که‌ «اناالحق!‌»
    روز دیگر گفتند این‌ فتنه‌ بیش‌ از آن‌ خواهد بود که‌ در حالت‌ حیات‌بود.پس‌ اعضای‌ او بسوختند.از خاکستر آواز «اناالحق‌» می‌آمد.چنان که‌در وقت‌ کشتن‌ هر قطره‌ خون‌ او که‌ می‌چکید الله پدید می‌آمد.درماندند.بهدجله‌ انداختند، بر سر آب‌ همان‌ اناالحق ‌می‌گفت‌.پس‌ حسین‌ گفته‌ بود چون‌خاکستر ما در دجله‌ اندازند بغداد را از آب‌ بیم ‌بود که‌ غرق‌ شود. خرقه‌ی‌ من‌پیش‌ آب‌ باز برید و اگر نه‌ دمار از بغداد برآرد.خادم‌ چون‌ چنان‌ دید خرقه‌ی‌شیخ‌ را بر لب‌ دجله‌ آورد تا آب‌ بر قرار خود رفت‌ و خاکستر خاموش‌ شد.پس‌خاکستر او را جمع‌ کردند و دفن‌ کردند و *‌ را از اهل‌ طریقت ‌این‌ فتوح‌نبود.
    بزرگی‌ گفت‌ ای‌ اهل‌ طریق‌ معنی‌ بنگرید که‌ با حسین‌ منصور چه‌ کردند تا بامدعیان‌ چه‌ خواهند کردن‌. عباسه‌ی‌ طوسی‌ گفته‌ است‌ که‌ فردای‌ قیامت ‌در عرصات،منصور حلاج‌ را به‌ زنجیر بسته‌ می‌آورند، اگر گشاده‌ بود جمله‌ی‌ قیامت ‌به‌ هم‌برزند.
    بزرگی‌ گفت‌ آن‌ شب‌ تا روز زیر آن‌ دار بودم‌ و نماز می‌کردم.‌ چون‌ روز شدهاتفی‌ آواز داد: أَطْلَعناه علی سرًّ من اسرارنا فأَفشی سرِّنا فهذا جزاء یُفشیسرَّالملوک. یعنی او را اطلاع‌ دادیم‌ بر سری‌ از اسرار خود، پس‌ کسی‌ که‌ سر ملوک‌فاش‌ کند سزای‌ او این است‌.
    نقل است‌ که‌ شبلی‌ گفت‌: آن‌ شب‌ به‌ سر گور او شدم‌ تا بامداد نماز کردم‌،سحرگاه ‌مناجات‌ کردم‌ و گفتم:‌ الهی‌ این‌ بنده‌ی تو بود مؤمن‌ و عارف‌ و موحد،این‌ بلا با او چرا کردی؟خواب‌ بر من‌ غلبه‌ کرد. به‌ خواب‌ دیدم‌ که‌ قیامت‌است‌ و از حق‌ فرمان‌ آمدی‌ که‌ این‌ از آن‌ کردم‌ که‌ سرّ ما با غیر گفت‌.
    نقل است‌ که‌ شبلی‌ گفت‌: منصور را به‌ خواب‌ دیدم‌ گفتم‌ خدای‌ تعالی‌ با این‌قوم‌ چه‌ کرد؟گفت‌ بر هر دو گروه‌ رحمت‌ کرد.آن‌که‌ بر من‌ شفقت‌ کرد مرابدانست‌ و آن‌که‌ عداوت‌ کرد مرا ندانست‌، از بهر حق‌ عداوت‌ کرد به ایشان‌ رحمت‌کرد که‌ هر دو معذور بودند.
    و یکی‌ دیگر به‌ خواب‌ دید که‌ در قیامت‌ ایستاده‌ جامی‌ در دست‌ و سر بر تن‌نه‌.گفت‌: این‌ چیست‌؟گفت:‌ این‌ جام‌ به‌ دست‌ سربریدگان‌ می‌دهد.
    نقل است‌ که‌ چون‌ او را بر دار کردند ابلیس‌ بیامد و گفت‌: یکی‌ «اَنا» توگفتی‌ و یکی‌ من‌. چون است‌ که‌ از آن‌ تو رحمت‌ بار آورد و از آن‌ من‌لعنت‌؟حلاج ‌گفت‌: تو «اَنا» به‌ درِ خود بردی‌ و من‌ از خود دور کردم‌، مرارحمت‌ آمد و تو را نه‌.چنان که‌ دیدی‌ و شنیدی‌، تا بدانی‌ که‌ منی‌ کردن‌ نه‌نیکو است‌ و منی‌ از خود دور کردن‌ به غایت‌ نیکو است‌.
    ***
    والحمد لله ربِّ العالمین، و الصلوة علی محمّد و آله اجمعین،تمّ الکتاب،بعون الملک الوهّاب،
    آمرزیده باد چون بخواند کاتب را به فاتحه یاد کند.
     

    موضوعات مشابه

    baranbahar و seyed از این پست تشکر کرده اند.
  2. seyed

    seyed کاربر تایید شده

    تاریخ عضویت:
    ‏22 دسامبر 2012
    ارسال ها:
    886
    تشکر شده:
    724
    جنسیت:
    مرد
    خیلی زیاد بودببخشیددیگه.فقط میدونم برا کنکور کارشناسیم توکتابا شاعرا ازبه داراویختن مظلومانش زیاد گفتن.
     
  3. ساینار

    ساینار کاربر تایید شده

    تاریخ عضویت:
    ‏12 ژوئن 2013
    ارسال ها:
    89
    تشکر شده:
    129
    جنسیت:
    زن
    چی رو ببخشم عزیزم !
    شما ببخشید که زیاد بود . دیدم این موضوعات چون مهجور افتادن ، یه نمونه کامل بیارم !
     
XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.