1. انجمن های فارس پاتوق
    مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.
    رد اعلامیه

علاقه تهرانیان به قلیان

شروع موضوع توسط arvia در ‏19 آگوست 2013 در انجمن تاریخ ایران

  1. arvia

    arvia برترین کاربر انجمن کاربر پر تلاش ( طلایی)

    تاریخ عضویت:
    ‏20 مه 2013
    ارسال ها:
    9,149
    تشکر شده:
    6,031
    جنسیت:
    مرد
    كشف توتون و تنباكو را هم مثل قاره آمریكا باید به كریستف كلمب نسبت داد.از كشتی كه پیاده شد و به خیالش در هند قدم گذاشت مردمانی را دید كه لوله ای از برگ خشك گیاهی كه به هم پیچ داده اند در دست دارند. آنها سر آن را آتش می زدند و سر دیگر را می مكیدند تا با استنشاق دود حال خوشی پیدا كنند. در روش دیگر، مقداری توتون در یك برگ می ریختند و چیزی شبیه سیگار برگ درست می كردند. كریستف كلمب در قرن 16 این كشف را با خود به اسپانیا برد.بعد از آن بود كه دودكشی بسرعت در سراسر جهان گسترش یافت.
    aimg.tebyan.net_big_1392_01_11319613010915717711938702241582282361513937.jpg
    اگر یك اسپانیایی توتون را به دنیا معرفی كرد، پرتغالی ها ایرانیان را با این پدیده آشنا كردند. حضور پرتغالی ها در خلیج فارس در قرن دهم هجری زمینه ای شد برای این كه دودكشی وارد ایران شود. پرتغالی ها توتون را با چیزی شبیه پیپ می كشند. ایرانیان این وسیله را كمی بلندتر كردند و چپق را ساختند.

    علاوه بر این وسیله ای اختراع كردند كه به وسیله آب موجود در آن بتوانند از مضرات استنشاق دود بكاهند و آن وسیله قلیان بود.
    قلیان، اگر چه نامی عربی دارد اما ظاهرا ایرانی ساز است. گویند نام آن را قلیان گذارده اند تا معرف صدایش باشد و برخی هم از ریشه غلی در عربی به معنای جوشیدن صحبت می كنند. همان طور كه ریشه كلمه ناشناخته است، نخستین مبدع آن نیز شناخته شده نیست. آنچه معلوم است این كه باید ظهور قلیان را از عصر صفوی به نظاره نشست.
    اولین نقاشی كه از قلیان به جا مانده، تصویری به قلم رضا عباسی است از نشمی كماندار، فردی در دربار شاه عباس بزرگ. نخستین اشعار هم متعلق به همین دوران است و نشان می دهد قلیان از این دوره وارد فضای ایرانی شده است.اما ظاهرا ایرانیان در كشیدن قلیان افراط داشته اند. تا جایی كه تاورنیه، از سیاحان اروپایی در سفرنامه خود می نویسد: «ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به كشیدن تنباكو كرده اند كه كاسبی كه باید پنج شاهی خرج روزانه كند، سه شاهی آن را به مصرف تنباكو می رساند.
    می گویند اگر تنباكو نداشتیم چطور ممكن بود كیف و دماغ داشته باشیم؟» او همچنین می گوید نخستین چیزی كه ایرانیان سر سفره می آورند، قلیان و قهوه است و نخستین چیزی كه برای افطار در ماه رمضان آماده می كنند قلیان است.
    افراط ایرانیان به حدی بوده است كه در مدارس نیز استاد و شاگرد هنگام تفكر عمیق قلیان می كشیدند و در سفر بزرگان نیز، فردی مامور این بود كه قلیان آنان را كنار كالسكه یا مركب بیاورد تا او بتواند در حین راه رفتن قلیان بكشد. در دربار حكومتی نیز فردی به عنوان قلیان دار یا چپق دار شناخته می شد كه سمت مهمی هم داشته است.
    با روی کار آمدن سلطنت قاجاریه و انتخاب تهران به عنوان دارالخلافه، قلیان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر و از ضرورت های زندگی تهرانیان شد اگر در خانه کسی قلیان وجود نداشت یعنی آنکه صاحبخانه متمدن نبود

    اما تاریخ ماجرای ممنوعیت قلیان هم جالب است. ظاهرا شاه عباس نخستین كسی بوده است كه به فكر ممنوعیت تدخین توتون و تنباكو افتاده است. گویند برای این كار، روزی در یك مجلس رسمی دستور داد به جای تنباكو، پهن بریزند و آنگاه، خود این تنباكو را یك تنباكوی فرد اعلا، تولید همدان معرفی كرد. همه نیز از كیفیت تنباكو تعریف كردند و آنگاه شاه خطاب به جماعت گفت مرده شوی چیزی را ببرند كه نتوان آن را از پهن تشخیص داد. بعد از آن بود كه كشیدن توتون و تنباكو در ایران ممنوع شد و حتی گفته شده، تاجرانی كه در اردوی جنگی شاه، توتون توزیع كرده بودند با همان توتون ها سوزانده شدند و سربازان استفاده كننده نیز بینی و لب خود را از دست دادند! اما همه شاهان صفوی این گونه نبودند كما این كه بعد از شاه عباس نیز دوباره قلیان به عرصه اجتماعی برگشت. برخی دلیل این امر را مالیات كلانی می دانستند كه دولت از تولید توتون و تنباكو به دست می آورد. شاهان سلسله های دیگر، بخصوص قاجاریه هم نظری مثبت به این پدیده داشتند. قلیان مخصوص و زینتی قاجاری ها در موزه جواهرات سلطنتی ایران هم اكنون نیز موجود است و در موزه جواهرات سلطنتی نگهداری می شد.اما شاید مهم ترین حضور قلیان در تاریخ ایران را باید در عصر قاجار جستجو كرد.
    aimg.tebyan.net_big_1392_01_9020614150269242241250227114164152161164.jpg
    ورود قلیان به تهران


    با روی کار آمدن سلطنت قاجاریه و انتخاب تهران به عنوان دارالخلافه، قلیان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر و از ضرورت های زندگی تهرانیان شد اگر در خانه کسی قلیان وجود نداشت یعنی آنکه صاحبخانه متمدن نبود. بدون قلیان هیچ کاری در خانه صورت نمی پذیرفت نه میهمان نوازی، نه مذاکره، نه معامله و... اشراف و بزرگان نیز برای چشم و هم چشمی در داشتن قلیان های ممتاز، به سفارش قلیان هایی از جنس های طلا، نقره و جواهرات می پرداختند. تهرانیان نسبت به این ابزار دودی چنان عادت داشتند که محال بود از آن صرف نظر کنند.
    اهمیت قلیان در تعیین شخصیت افراد

    جعفر شهری مورخ و تهران شناس، قلیان را از لوازم احترام به افراد می دانست و اینکه در مجالس، قلیان نخست به دست چه کسی داده شود و تا به کجا دست به دست شود برگرفته از تایید و محبوبیت شخص موردنظر بود. اگر نخستین قلیان به میهمان تعارف شود دلیل بر خوشامدگویی صاحب پذیرایی به آن فرد بود و اگر قلیان دوم و سوم به طرف پیشکش شود معنای خداحافظی را در برداشت و اگر به شخص قلیان تعارف نشود یا از او معذرت خواست که قلیان وجود ندارد دلیل این بود که از دیدن شخص راضی نبوده اند و بهتر است فرصت را مغتنم بشمارد، برود. این سنت چنان در تهران فراگیر شده بود که برای آنکه به کمتر کسی بربخورد هر ملا و بزرگی برای خود یک قلیان چاق کن خاص به همراه داشت و از آنها می خواست که برایشان قلیان آماده کنند. در هر صورت بدون وجود قلیان، هیچ مجلسی، مجلس تمام و کمال نبود. در میهمانی ها، روضه خوانی ها، مجالس فاتحه، هفت، چله، عزا، شیرینی خوردن، بله بوران، مجالس عقد و عروسی، شب نشینی و آشتی کنان، وجودش ضروری و لازم بود.
    اولین نقاشی كه از قلیان به جا مانده، تصویری به قلم رضا عباسی است از نشمی كماندار، فردی در دربار شاه عباس بزرگ. نخستین اشعار هم متعلق به همین دوران است و نشان می دهد قلیان از این دوره وارد فضای ایرانی شده است

    پذیرایی با قلیان در مراسم خواستگاری

    یکی از امور موردپسند واقع شدن دختر در مراسم خواستگاری نحوه برخورد، تعارف، تر و تازه بودن و نحوه پذیرایی با قلیان از خواستگار بود. اینکه دختر دم بخت چگونه قلیان را به دست خواستگار دهد یا اینکه تنباکو خوش نم و آتش مرتب و بی دود باشد از جمله مواردی بود که قوم شوهر به آن اهمیت بسیاری می دادند. اگر در اولین روز ورود خواستگار به خانه دختر دم بخت، عروس قبل از شربت و شیرینی برای خواستگار قلیان می آورد، خانواده داماد بلافاصله قید عروس را زده و با اخمرویی می گفتند: «عروس تلخی آورده و زندگی پسرمان را تلخ می کند» و فورا برخاسته و از خانه عروس بیرون می رفتند چراکه معتقد بودند تعارف قلیان قبل از شیرینی و شربت به معنای عزاست یا اینکه عروسی پسرشان مبدل به عزا می شود.
     
  1. کانال تلگرام

    اطلاعیه ها و اخبارهای فارس پاتوق ، مسابقات و جوایز
  2. گروه تلگرام

    کتاب مذهبی ، کتاب های درسی ، کتاب های علمی ، کتاب رمان
  3. برنامه تلگرام

    اپراتور ، نرم افزار های ارتباطی
  4. سرگرمی و تفریح تلگرام

    دانستنیهای جالب ، مرکز تخصصی ترول ، انواع فال ها و طالع بینی ها ، مطالب طنز آمیز ، اس ام اس و جوک
  5. آموزش تلگرام

    اخبار فارس پاتوق ، انتقادات و طرح های جدید فارس پاتوق ، نظر سنجی ، آموزش های لازم فارس پاتوق ، اطلاعیه های فارس پاتوق
  6. کانال موزیک تلگرام

    مداحی ایام فاطمیه ، مداحی ماه محرم ، موزیک های ایرانی ، موزیک های شاد ، آهنگ های خارجی ، آهنگ های پیشواز ایرانسل ، آهنگ های پیشواز همراه اول ، آهنگ های رومانتیک ، مداحی ، آهنگ های سنتی
  7. اخبار تلگرام

    اخبار حوادث ، اخبار جهان ، اخبار ورزشی ، اخبار پزشکی ، اخبار سیاسی - اقتصادی ، اخبار فرهنگی - هنری ، اخبار علمی
  8. مد و زیبایی تلگرام

    مدل لباس دخترانه ، مدل لباس زنانه ، مدل لباس پسرانه ، مدل لباس مردانه ، مدل لباس ، مدل لباس جدید ، مدل عینک ، مدل مو ، مدل ناخن ، عکس مدل
  9. کانال عکس تلگرام

    عکس های خنده دار ، عکس های بازیکنان ، عکس های ترسناک ، عکس های طبیعت ، عکس های حیوانات ، عکس های حوادث ، تصاویر عاشقانه ، تصاویر کارتونی ، عکس های اتومبیل ، تصاویر هنرمندان ، تصاویر کودکان ، عکس های متفرقه
  10. کانال فیلم تلگرام

    اپراتور همراه اول ، اپراتور ایرانسل ، اپراتور رایتل
  11. تبلیغات تلگرام و اینستاگرام

    آگهی های استخدام دولتی ، آگهی های استخدام غیر دولتی ، سوالات و پاسخ های آزمون های استخدامی
  12. کانالهای ادبی تلگرام

    تاریخ ، شعر و ادبیات ، نامه نگاری و انواع نامه ها
  13. گروه چت تلگرام

    ابزار های وبلاگ ، سئو و بهینه سازی وب سایت ، سیستم های مدیریت محتوا ، قالب های وبلاگ ، ابزار های وب سایت ، قالب های وب سایت ، معرفی وبلاگ و وب سایت های مفید ، کسب و کار در اینترنت ، کسب درآمد بدون اینترنت
  14. بهترین کانال های تلگرام

    هوا و فضا ، دانش و فن آوری در پزشکی ، دانش و فناوری در کامپیوتر ، دانش و فناوری در موبایل ، دانش و فناوری در وب سایت ها ، جنگ افزار ، تکنولوژی های روز
  15. نرم افزار اینستاگرام

    سیستم عامل ها ، لپ تاپ و تبلت ، نرم افزار ها ، سخت افزار ها ، بازی های کامپیوتری
  16. کانال پزشکی و سلامت تلگرام

    روانشناسی ، تغذیه ، بهداشت ، بیماری ها و روش درمان
  17. بهترین پیج اینستاگرام

    اخبار ورزشی ، معرفی ورزش ها و تیم ها ، شخصیت های ورزشی
  18. عکس اینستاگرام

    برنامه ریزی درسی ، مقطع آموزش ابتدایی ، مقطع آموزش راهنمایی ، مقطع آموزش متوسطه ، مقطع پیش دانشگاهی ، مقطع آموزش فنی حرفه ای ، مقطع آموزش کاردانش
  19. فیلم اینستاگرام

    مقالات کار آفرینی و طرح کسب و کار ، مقالات عمومی ، درخواست مقالات ، مقالات علمی
  20. آموزش اینستاگرام

    رشته های فنی و مهندسی ، رشته های علوم تجربی ، رشته های علوم پایه و انسانی ، رشته های هنر ، معرفی رشته های دانشگاهی ، معرفی دانشگاه های ایران ، رشته های پزشکی ، رشته های زبان انگلیسی
  21. کانال مذهبی تلگرام

    اهل بیت و علما ، احکام ، مولتی مدیای مذهبی
  22. کانال خانواده تلگرام

    خانواده ، هنر در خانه
  23. کانال آشپزی تلگرام

    انواع شیرینی ، انواع دسر ، انواع غذا ها و طرز تهیه آن ها ، خورش ها ، سوپ و سالاد ، ساندویچ و پیتزا ، سس و ترشی
  24. کانال گردش و گردشگری تلگرام

    معرفی مکان های زیارتی ، معرفی مکان های تفریحی ، معرفی مکان های شگفت انگیز ، معرفی شهرها و کشورها
  25. سایر موضوعات تلگرام

    اخبار و مطالب گوناگون خبری ، معما ها و چیستان ها ، اخبار گوناگون اینترنتی ، صندلی داغ ، گفتگو با کاربران ، بازارچه خرید و فروش ، زباله دان
  26. کانال تست روانشناسی تلگرام

    تست هوش
  27. کانال روانشناسی ازدواج تلگرام

    نکات قبل از ازدواج ، نکات بعد از ازدواج
  28. کانال مشاوره جنسی تلگرام

    راهنمایی علمی جنسی
XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.