1. بالاخره مسابقه کاربر برتر با جوایز ارزشمند برای فعالترین کاربران!
    هر ماه ربع سکه بهار آزادی و چندین فلش مموری به کاربران برتر به انتخاب شما!
    برای اطلاعات بیشتر حتما به انجمن مسابقات و جوایز سر بزنید.
    رد اعلامیه

ایجاد مدارس جدید در دوران قاجاریه

شروع موضوع توسط arvia در ‏20 آگوست 2013 در انجمن تاریخ ایران

  1. arvia

    arvia برترین کاربر انجمن کاربر پر تلاش ( طلایی)

    تاریخ عضویت:
    ‏20 مه 2013
    ارسال ها:
    9,149
    تشکر شده:
    6,031
    جنسیت:
    مرد
    نخستین مدارس جدید غیر دولتی در ایران، در اوایل سده سیزدهم شمسی، توسط هیأت های مذهبی اروپایی و امریکایی تأسیس شدند. این هیأت ها که معمولاً از سوی مراکز مذهبی آن کشور ها به مناطق مسیحی نشین ایران اعزام می شدند، در کنار تبلیغات مذهبی به ارائه خدمات بهداشتی و آموزشی نیز می پرداختند. aimg.tebyan.net_big_1390_10_2031175021415311116821122992321620510530239.jpg
    رویکرد دولتمردان قاجار به آموزش جدید، اصولاً نخبه گرایانه بود و از حد اعزام گروه های برگزیده ای از دانشجویان به اروپا و یا جذب گروه های برگزیده ای از جوانان برای تحصیل در دارالفنون، و برخی دیگر از مدارس تخصصی فراتر نرفت. این گروه های برگزیده نیز غالباًمتعلق به پایتخت و گروه های اجتماعی نزدیک به حکومت بودند. تا ربع آخر سده سیزدهم هجری شمسی هیچ اقدامی از سوی دولت برای ایجاد و گسترش آموزش عمومی جدید صورت نگرفت. با وجود این ، در همان دوره، تلاش های فزاینده ای از سوی محافل غیر حکومتی برای تأسیس مدارس جدید در شهر های مختلف صورت گرفت.
    نخستین مدارس جدید غیر دولتی در ایران در اوایل سده سیزدهم شمسی، توسط هیأت های مذهبی(مسیحی)اروپایی و امریکایی تأسیس شدند. این هیأت ها که معمولاً از سوی مراکز مذهبی آن کشورها به مناطق مسیحی نشین ایران اعزام می شدند، در کنار تبلیغات مذهبی، به ارائه خدمات بهداشتی و آموزشی نیز می پرداختند.برای اولین بار ،یک هیأت مذهبی آلمانی در سال 1209ش (1830م) در تبریز و شیراز مبادرات به تأسیس این گونه مدارس کرد. البته این دو مدرسه بیش از چند سال دوام نیاوردند. در سال 1212ش (1833م) هیأت های امریکایی در ارومیه و روستاهای اطراف آن چنین مدارسی را تأسیس کردند.چند سال بعد ، هیأت های فرانسوی نیز مدارسی مشابهی در تبریز و روستاهای اطراف آن ایجاد کردند. رقابت میان هیأت های مذهبی اروپایی و امریکایی- که گرایش های مذهبی متفاوتی نیز داشتند- به گسترش این گونه مدارس کمک می کرد.
    نخستین مدارس جدید غیر دولتی در ایران در اوایل سده سیزدهم شمسی، توسط هیأت های مذهبی(مسیحی)اروپایی و امریکایی تأسیس شدند

    به زودی،دامنه تشکیل این مدارس به تهران، اصفهان و برخی دیگر از شهرهای ایران رسید. شمار این گونه مدارس تا اواخر سده دوازدهم به ده ها مورد رسید. برای مثال، فقط در ارومیه و روستاهای اطراف آن حدود پنجاه مورد از این مدارس تأسیس شده بود در اوایل ،فقط خانواده های مسیحی ساکن در شهرها و مناطق نامبرده،فرزندان خود را به این گونه مدارس می فرستادند اما به تدریج ، مسلمانان نیز به این مدارس اقبال نشان دادند و فرزندان خود را- اعم از پسر یا دختر – برای آموزش به این مدارس روانه کردند.(1)
    تلاش خود ایرانیان (دولت و گروه های غیر دولتی) برای تأسیس مدارس ابتدایی جدید بسیار دیر آغاز شد.نخستین مدرسه ابتدایی جدید ایرانی،در سال 1267 ش(1888م)، یعنی حدود 60 سال پس از تأسیس اولین مدرسه هیأت های مذهبی خارجی،با همت یک ایرانی اصلاح طلب به نام میرزا حسن رشدیه در تبریز تأسیس شد. میرزا حسن که در سفر های خود (به ویژه به بیروت واستانبول)،متوجه نقش نظام آموزشی جدید در پیشرفت و ترقی اجتماعی شده بود، در صدد برآمد تا خود این کار مهم را آغاز کند. او در سال 1261 ش(1883م) مدرسه ای با عنوان رشدیه(این نام را از مدارس جدید عثمانی اقتباس کرده بود) در ایروان تأیسس کرد که بیشتر دانش آموزان آن را ایرانیان مقیم آن شهر تشکیل می دادند.
    aimg.tebyan.net_big_1391_01_218705010225987052111250262341551491488.jpg
    ناصرالدین شاه در راه بازگشت از سومین سفر خود به اروپا، از مدرسه رشدیه ایروان دیدن کرد و میرزا حسن را تشویق کرد تا مدرسه مشابهی در ایران تأسیس کند. گویا منظور اولیه شاه و همچنین تصور رشدیه این بود که قرار است این مدرسه در تهران تأسیس شود اما شاه در مسیر بازگشت به ایران، احتمالاًبه دلیل نگرانی از واکنش مخالفان،از تأسیس این مدرسه در تهران منصرف شد و رشدیه را وادار کرد که نخست در تبریز کار خود را آغاز کند.به هر تقدیر،رشدیه در تبریز نخستین مدرسه خود را تأسیس کرد اما با مخالفت ها و مشکلاتی فزاینده ای مواجه شد تا جایی که مجبور شد برای ادامه کار خود به مشهد برود. او در مشهد نیز مدرسه ای تأسیس کرد اما در آنجا نیز با مشکلات مشابه تبریز مواجه شد. مدارس رشدیه در هر دو شهر تبریز و مشهد توسط مخالفانش(به طور عمده طلاب و روحانیون)تعطیل و تخریب شدند. با وجود این، او دوباره به تبریز بازگشت و به رغم فشار های مخالفان، کار خود را از سر گرفت. البته این بار تلاش های رشدیه از سوی بخشی از مردم و همچنین ولیعهد(مظفرالدین میرزا) و حتی برخی از رهبران مذهبی برخوردار بود. به هر تقدیر،مدرسه رشدیه تبریز تا سال 1275 دوام آورد و در طول فعالیت خود، صدها دانش آموز را با روش جدید آموزش داد.(2)
    با شروع سلطنت مظفرالدین شاه و صدارت امین الدوله،فضای سیاسی و فرهنگی پایتخت بازتر شد. در چنین شرایطی، رشدیه این امکان را یافت که مدرسه ای نیز در تهران تأسیس کند. چیزی نگذشت که تعداد بیشتری از این گونه مدارس از سوی افراد وگروه های دیگر تأسیس شد. با تشکیل انجمن معارف، که متشکل از شخصیت های فرهنگی و سیاسی بود ایجاد و گسترش مدارس جدید سرعت بیشتری به خود گرفت.
    با شروع سلطنت مظفرالدین شاه و صدارت امین الدوله،فضای سیاسی و فرهنگی پایتخت بازتر شد. در چنین شرایطی، رشدیه این امکان را یافت که مدرسه ای نیز در تهران تأسیس کند

    بسیاری از این مدارس مشمول کمک های دولتی قرار گرفتند. در دوره ده ساله قبل از جنبش مشروطه خواهی ده ها مدرسه در تهران، تبریز و شهرهای دیگر توسط انجمن های اجتماعی و فرهنگی و همچنین اشخاص، تأسیس شد. تعدادی از این مدارس، مخصوص آموزش کودکان و نوجوانان ،و تعدادی دیگر مخصوص بزرگسالان بود. در این دوره بود که برخی از مدارس سنتی نیز به علوم و دانش های جدید توجه کردند و کم و بیش به گنجاندن این علوم و دانش ها در محتوای آموزشی خود روی آوردند.
    در دهه پیش از جنبش مشروطه،در کنار مدارس ابتدایی و متوسطه جدید،چند مدرسه عالی تخصصی نیز تأسیس شد. برای مثال، مدرسه علوم سیاسی در سال 1317 ه.ق(1899م) تأسیس شد که هدف از آن تربیت دیپلمات ها و کارشناسان مورد نیاز وزارت خارجه بود. همچنین، مدرسه فلاحت مظفری در سال 1318ه(1900م) تأسیس شد که هدف از آن تربیت کارشناسان کشاورزی بود.(3)
    aimg.tebyan.net_big_1390_08_1166618768901113123725025012246236147423.jpg
    در اوایل سلطنت مظفرالدین شاه (دوران صدارت امین الدوله) طرفداران اصلاح نظام آموزشی در انجمنی به نام «انجمن معارف» متشکل شدند. انجمن معارف که یک نهاد مدنی بود حمایت دولت وقت را به خود جلب کرد و رسماً مسۆلیت اصلاح و گسترش نظام آموزشی جدید را به عهده گرفت.این انجمن، علاوه بر استفاده از نفوذ خود برای جمع آوری و تخصیص کمک های مالی به مدارس جدید ، می کوشید برنامه ها و محتوای آموزشی این مدارس را هماهنگ و اصلاح کند. با روی کار آمدن امین السلطان و تلاش او برای تمرکز امور در دست دولت، از سال 1319ه(1901م) ، وزارت معارف تشکیل شد و انجمن معارف نیز جای خود را به مجلس شورای عالی معارف داد. شورای معارف، مرکب از تعدادی از وزرا و مقامات دولت و تعدادی از رجال اجتماعی و فرهنگی بود که به عنوان مشاور وزارت معارف عمل می کرد. در این دوره کوشش می شد همه مدارس جدید،اعم از ابتدایی، متوسطه و عالی تحت نظارت وزارت معارف قرار گیرند و برنامه های آموزشی آنها یکپارچه و هماهنگ شوند.(4)
    در هر صورت ،نظام آموزشی جدید در دوره مظفری با سرعت بیشتری در ایران گسترش پیدا کرد و اقشار و گروههای مختلف را ،حداقل در شهرهای بزرگ،در برگرفت. طبق برخی از بررسی ها، فقط در دوره ده ساله قبل از وقوع جنبش مشروطه، حدود 60 مدرسه جدید توسط افراد و گروه های اصلاح طلب در ایران تأسیس شد که 23 مورد آن در تهران ، 20 مورد آن در تبریز و بقیه در دیگر شهرهای بزرگ ایران قرار داشتند.همچنین رقم دانش آموزان این مدارس در سال 1900 فقط در تهران بالغ بر 2000 نفر تخمین زده شده است .
     

    موضوعات مشابه

XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.