1. فارس پاتوق پیشنهاد می کند موضوع زیر را دنبال کنید

    ...دهه شصتیا پرچما بالاست...
    رد اعلامیه

نیمه تاریك زندگی عیاران چیست؟

شروع موضوع توسط arvia در ‏16 سپتامبر 2013 در انجمن تاریخ ایران

  1. arvia

    arvia برترین کاربر انجمن کاربر پر تلاش ( طلایی)

    تاریخ عضویت:
    ‏20 مه 2013
    ارسال ها:
    9,149
    تشکر شده:
    6,031
    جنسیت:
    مرد
    سخن از لوطیان كه به میان می‌آید، ناخودآگاه ایرانی جماعت به یاد رفاقت‌های تا ته‌خط و یكرنگی‌های بی‌غش و عشق‌های پاك بی‌دروغ و قهوه‌خانه‌های باصفا و زورخانه‌های مالامال از ذكر یاعلی و زبان‌شیرین لوطیانه و احترام به ریش‌سفید و كرنش در مقابل دستان مادر و مرشد و ولی می‌افتد. aimg.tebyan.net_big_1391_02_4314319123915858287023415179162312402685.jpg
    فرهنگ لوطی و لوطی‌گری برای ما ایرانیان یادآور نام‌های بزرگ و دستان پرسخاوت و دل‌های دریایی است، اما در كنار این دنیای شیرین و باصفا، در میان این گروه با مرام و خاكی، جنبه‌های دیگری نیز نهفته است كه نباید از مقابل دیدگان تیزبین اهل تاریخ و فرهنگ مخفی بماند، زیرا در صورت تغافل در شناخت این جوانب بدرستی و بدقت، كاركردهای اجتماعی این طبقه برای اهل‌فن شناخته نخواهد شد.
    با توجه به علاقه و تخصص مولف این سطور ـ كه بیشتر متمركز بر مطالعه ایران عصر صفوی است ـ برخی از جنبه‌های منفی حیات لوطیان این دوره مورد بررسی قرار خواهد گرفت، عادت مصرف تنباكو یكی از این جنبه‌های منفی است.
    یكی از بهترین منابع شناخت طبقات اجتماعی ایرانیان دوره صفوی، اثر گرانبهایی متعلق به ادبیات عامیانه این دوران به نام حسین كردشبستری است؛ در این اثر ادبی كه بر مبنای درگیری میان ایرانیان و ازبكان نوشته شده است، پهلوانان شاه‌عباس چون حسین كرد و مسیح تكمه‌بند تبریزی همراه با نوچه‌هایشان عموما شب هنگام و زمانی كه دكان‌ها تعطیل است و مردمان خفته‌اند در چهارسوق‌ها و گذرگاه‌ها به مقابله با پهلوانان ازبك می‌پردازند.
    پهلوانان ایران در این روایت شفاهی اغلب در تكیه‌ای كه محل تجمع آنان است، به تمرینات بدنی سخت و یادگیری فنون رزم می‌پردازند.
    در همه جای اثر، نقال و راوی، شرح هیكل و قدرت بدن پهلوانان ایران را می‌دهد. بخصوص جایی كه سخن از مبارزه گل سرسبد پهلوانان شاه‌عباس اول یعنی حسین كرد شبستری است، در كنار این روایت شیرین، راوی فضای شهرهای ایرانی این دوره را به زیبایی هر چه تمام‌تر به تصویر می‌كشد، بویژه قهوه‌خانه‌ها كه گاه محل تجمع لوطیان است، قهوه‌خانه‌های این دوره دارای حیاط خلوتی بوده‌اند، اغلب مربع شكل كه در صورت تمایل مراجعان می‌توانستند در آنجا رحل اقامت بیفكنند.
    چنان‌كه حسین كرد در بسیاری مواقع برای كشیدن قلیان در حیاط خلوت قهوه‌خانه می‌نشسته است .
    حاصل سخن آن‌كه از این اثر چنان بر می‌آید كه پهلوانان ایران گرچه به صفات بدنی فوق‌العاده آراسته بودند و در بهادری و قلدری هر یك حریف چند ازبك می‌شدند اما كشیدن تنباكو از علاقه‌های همیشگی آنان بوده است.
    در كنار این نشست و برخاست‌ها در قهوه‌خانه، گاه، داستان‌های فرعی نیز شكل می‌گرفته است، از آن جمله عشق حسین كرد به شاگرد قهوه‌چی به نام یوسف است.
    اما در كنار این دنیای شیرین و باصفا، در میان این گروه با مرام و خاكی، جنبه‌های دیگری نیز نهفته است كه نباید از مقابل دیدگان تیزبین اهل تاریخ و فرهنگ مخفی بماند

    از عادی مطرح شدن این بحث در متن اثر می‌توان نتیجه گرفت كه عشق به شاگرد قهوه‌چی‌ها در میان طبقه لوطی و پهلوان این دوران چندان امر غریبی نبوده است .
    قهوه‌خانه این دوران دارای یك تالار اصلی بوده است كه نقل نقالان و حركت موزونان، اغلب در این مكان نسبتا وسیع صورت می‌پذیرفته است.
    موزونان پس از اتمام برنامه خود، كاسه‌ای به دست گرفته و انعام جمع می‌كردند. غیر از قهوه‌خانه‌ها در این دوره برای كشیدن قلیان مكان‌های كوچك‌تری نیز وجود داشته است كه از آن به عنوان دكان قلیانی یاد می‌شود، برخلاف قهوه‌خانه‌ها احتمالا در این مكان چیزی بجز قلیان عرضه نمی‌شده است، بزرگ پهلوانان ایران، حسین كرد، علاقه فراوانی به دكان قلیانی داشته و اغلب پیش از شروع هر شب و آغاز درگیری با پهلوانان ازبك سری به دكان قلیانی می‌زده و شاید با این كار، كمی ‌تمدد اعصاب می‌كرده است یكی دیگر از بزرگ‌ترین مشكلات جامعه صفوی كه مانند خوره به جان ایرانیان این دوره چنگ انداخته بود، همانا معضلی است كه متاسفانه از آن دوره تا به ایران كنونی امتداد داشته است.
    aimg.tebyan.net_big_1390_12_2915107199531812343229981052352348219485.jpg
    مساله پیچیده و مشكل‌زای اعتیاد. این مقاله جای پرداختن مفصل به ریشه‌های این مشكل اجتماعی در ایران عصر صفوی نیست، تنها به این نكته اشاره می‌شود كه اضطراب‌های گسترده جامعه ایران به واسطه تسلط حكومتی كه دائما درگیر با پادشاهی قدرتمند عثمانی از یك‌سو و ازبكان از سوی دیگر بوده است و بی‌توجهی برخی پادشاهان صفوی چون شاه طهماسب اول به زندگی مردم و خشونت شدید برخی دیگر از این پادشاهان چون شاه اسماعیل دوم صفوی.
    در نیمه اول تسلط این سلسله و در نیمه دوم آن پس از شاه‌عباس اول، حضور پررنگ پادشاهان ناكار آمد و رجل سیاسی بی‌لیاقت ـ كه به اوضاع به اقتصادی دامن می‌زده و امنیت كشور را زیر سوال می‌برده است ـ از دلایل اجتماعی است كه مصرف گسترده مخدر در ایران این دوره را توجیه می‌كند.
    یكی از دلایلی كه می‌توان بر گستردگی استعمال این‌گونه مواد اقامه كرد، یكی هم در دوره سلطان حسین سقوط سریع و كم مقاومت پایتخت در مقابل قوایی است كه فاقد آرایش نظامی ‌مشخص و نیروهای كار آزموده بودند. از متون دوره صفوی چنان بر می‌آید كه كوكنار، پر مصرف‌ترین نوع مخدر در میان ایرانیان این دوره بوده است.
    این نوع مخدر كه حالت مایع داشته است، به دو روش تهیه می‌شده است؛ روش گران‌قیمت مخصوص درباریان بوده و در آن از انواع شكوفه‌های میوه چون شكوفه سیب و هلو بهره برده می‌شده و پوسته خشخاش كه چند ساعتی درون مایع گرانقیمتی از این شكوفه‌های معطر می‌خواباندند و سپس با استفاده از هل و خوشبوكننده‌های مایع مورد نظر را برای استفاده درباریان آماده می‌كردند و روشی ارزان‌قیمت كه مخصوص فروش در كوكنارخانه‌های سطح شهر و برای مصرف توده جامعه بوده است، كه در تهیه آن از جوشانده گیاه شقایق كوهی و حبه خشخاش بهره می‌بردند.
    به‌عبارت دیگر، لوطی و پهلوانی كه در رو ساخت ظاهری اثر نقالی، نیرویی برابر 100 مرد از خود بروز می‌دهد در زیرساخت‌های اجتماعی اثر همانا چون عادی‌ترین مردم درگیر مشكلات و معضلاتی است كه حیات نامطلوب و كج اجتماعی و سیاسی برای زندگی مردمان رقم زده است

    شاردن از علاقه ایرانیان به مصرف كوكنار یاد می‌كند. وی همچنین درباره اوضاع وخیم جسمی ‌كسانی كه در كوكنارخانه‌ها به آماده كردن این مایع افیونی می‌پرداختند، بصراحت سخن می‌راند، اینها افرادی لاغر و رنگ پریده، نحیف و مرتعش و لرزان بودند.
    تاورنیه و كمپفر نیز در همه جای سفرنامه‌های خود به توصیف حالات افرادی كه اقدام به استعمال این مخدر می‌كردند، پرداختند برای مثال البته ذكر این نكته لازم است كه در زمان آرامش نسبی كشور و حضور رجال قدرتمند بر مسند كار عموما حكومت تلاش‌هایی برای منع مصرف مخدر در جامعه و بستن كوكنارخانه‌ها به عمل می‌آورده است. اوج این تلاش‌ها در زمان شاه‌عباس اول صفوی نمایان است.
    مصرف گسترده كوكنار در سطح جامعه شاید به شكسته‌شدن قبح اجتماعی این موضوع یاری رسانده باشد زیرا از مهم‌ترین متن داستانی بر جای مانده از این دوران چنان استنباط می‌شود كه مثبت‌ترین چهره‌های اجتماعی كه همانا پهلوانان و لوطیان هر شهر بوده‌اند نیز دستی بر آتش استعمال این مخدر داشته‌اند.
    در اثر روایی حسین كرد شبستری، پهلوانان بسیاری هستند كه علاقه وافر آنان به این نوع مخدر مایع، در همه ‌جای اثر به وضوح نمایان شده است سه نفر از مهم‌ترین نوچه‌های شاه‌عباس صفوی در این اثر، شخصیت‌هایی به نام پیچك، میرقلی و قران هستند، اینان در متن اثر در صحنه‌های كارزار هر یك به‌تنهایی چند ازبك را حریف هستند و تصویری كه نقال از زور بازوی آنان ارائه می‌كند، بی‌شباهت به قهرمانان آثار سینمای كنونی آمریكا نیست اما در هر فرصتی در محل اقامتشان كه همانا تكیه است به كوكنارخوری مشغول می‌شوند.
    در اینجاست كه ذكر مهم‌ترین نكته جامعه‌شناسی تاریخی ایران ضروری می‌نماید و آن این‌كه حد والای زیستن اجتماعی كه همان تبلور آن در لوطیان و پهلوانان هر جامعه است، در نهایت افقی بلندتر از سطح معمول و مورد تصور اعضای جامعه از حیات اجتماعی در بر ندارد.
    حاصل سخن آن‌كه از این اثر چنان بر می‌آید كه پهلوانان ایران گرچه به صفات بدنی فوق‌العاده آراسته بودند و در بهادری و قلدری هر یك حریف چند ازبك می‌شدند اما كشیدن تنباكو از علاقه‌های همیشگی آنان بوده است

    به‌عبارت دیگر، لوطی و پهلوانی كه در رو ساخت ظاهری اثر نقالی، نیرویی برابر 100 مرد از خود بروز می‌دهد در زیرساخت‌های اجتماعی اثر همانا چون عادی‌ترین مردم درگیر مشكلات و معضلاتی است كه حیات نامطلوب و كج اجتماعی و سیاسی برای زندگی مردمان رقم زده است.
    این وجه رفتار بروز دیگری از در چاه افتادن رستم و مرگ وی به دست برادر خویش، یا چاقو خوردن و كشته شدن داش آكل توسط كاكارستم است، گرچه این پایانی تراژیك بر یك اثر ادبی است، اما هر كدام از این وجوه یاد شده در حقیقت، كجی رفتار اجتماعی را می‌رساند كه بازتاب آن، گریبانگیر نخبه‌ترین و پالوده‌ترین ساخت اجتماعی ایرانیان، یعنی لوطیان و پهلوانان نیز شده است.
    این نكته ظریف به تمامی‌ بیانگر یك واقعیت است: بررسی حیات اجتماعی لوطی و پهلوانان بدون شناخت زیرساخت‌های اجتماعی كه شخصیت آن پهلوان و لوطی به تمامی‌ درون آن اجتماع نضج گرفته است عملا ناقص و ناكارآمد خواهد بود. منش بزرگان هر جامعه نیز در ورای‌ شأن برتری‌جویانه خویش نسبت به طبقات عادی جامعه باز هم دارای مایه‌هایی است كه به دور از شناخت رفتار جامعه دوران حیاتشان، قابل دسترس نخواهد بود.
     

    موضوعات مشابه

  1. کانال تلگرام

    اطلاعیه ها و اخبارهای فارس پاتوق ، مسابقات و جوایز
  2. گروه تلگرام

    کتاب مذهبی ، کتاب های درسی ، کتاب های علمی ، کتاب رمان
  3. برنامه تلگرام

    اپراتور ، نرم افزار های ارتباطی
  4. سرگرمی و تفریح تلگرام

    دانستنیهای جالب ، مرکز تخصصی ترول ، انواع فال ها و طالع بینی ها ، مطالب طنز آمیز ، اس ام اس و جوک
  5. آموزش تلگرام

    اخبار فارس پاتوق ، انتقادات و طرح های جدید فارس پاتوق ، نظر سنجی ، آموزش های لازم فارس پاتوق ، اطلاعیه های فارس پاتوق
  6. کانال موزیک تلگرام

    مداحی ایام فاطمیه ، مداحی ماه محرم ، موزیک های ایرانی ، موزیک های شاد ، آهنگ های خارجی ، آهنگ های پیشواز ایرانسل ، آهنگ های پیشواز همراه اول ، آهنگ های رومانتیک ، مداحی ، آهنگ های سنتی
  7. اخبار تلگرام

    اخبار حوادث ، اخبار جهان ، اخبار ورزشی ، اخبار پزشکی ، اخبار سیاسی - اقتصادی ، اخبار فرهنگی - هنری ، اخبار علمی
  8. مد و زیبایی تلگرام

    مدل لباس دخترانه ، مدل لباس زنانه ، مدل لباس پسرانه ، مدل لباس مردانه ، مدل لباس ، مدل لباس جدید ، مدل عینک ، مدل مو ، مدل ناخن ، عکس مدل
  9. کانال عکس تلگرام

    عکس های خنده دار ، عکس های بازیکنان ، عکس های ترسناک ، عکس های طبیعت ، عکس های حیوانات ، عکس های حوادث ، تصاویر عاشقانه ، تصاویر کارتونی ، عکس های اتومبیل ، تصاویر هنرمندان ، تصاویر کودکان ، عکس های متفرقه
  10. کانال فیلم تلگرام

    اپراتور همراه اول ، اپراتور ایرانسل ، اپراتور رایتل
  11. تبلیغات تلگرام و اینستاگرام

    آگهی های استخدام دولتی ، آگهی های استخدام غیر دولتی ، سوالات و پاسخ های آزمون های استخدامی
  12. کانالهای ادبی تلگرام

    تاریخ ، شعر و ادبیات ، نامه نگاری و انواع نامه ها
  13. گروه چت تلگرام

    ابزار های وبلاگ ، سئو و بهینه سازی وب سایت ، سیستم های مدیریت محتوا ، قالب های وبلاگ ، ابزار های وب سایت ، قالب های وب سایت ، معرفی وبلاگ و وب سایت های مفید ، کسب و کار در اینترنت ، کسب درآمد بدون اینترنت
  14. بهترین کانال های تلگرام

    هوا و فضا ، دانش و فن آوری در پزشکی ، دانش و فناوری در کامپیوتر ، دانش و فناوری در موبایل ، دانش و فناوری در وب سایت ها ، جنگ افزار ، تکنولوژی های روز
  15. نرم افزار اینستاگرام

    سیستم عامل ها ، لپ تاپ و تبلت ، نرم افزار ها ، سخت افزار ها ، بازی های کامپیوتری
  16. کانال پزشکی و سلامت تلگرام

    روانشناسی ، تغذیه ، بهداشت ، بیماری ها و روش درمان
  17. بهترین پیج اینستاگرام

    اخبار ورزشی ، معرفی ورزش ها و تیم ها ، شخصیت های ورزشی
  18. عکس اینستاگرام

    برنامه ریزی درسی ، مقطع آموزش ابتدایی ، مقطع آموزش راهنمایی ، مقطع آموزش متوسطه ، مقطع پیش دانشگاهی ، مقطع آموزش فنی حرفه ای ، مقطع آموزش کاردانش
  19. فیلم اینستاگرام

    مقالات کار آفرینی و طرح کسب و کار ، مقالات عمومی ، درخواست مقالات ، مقالات علمی
  20. آموزش اینستاگرام

    رشته های فنی و مهندسی ، رشته های علوم تجربی ، رشته های علوم پایه و انسانی ، رشته های هنر ، معرفی رشته های دانشگاهی ، معرفی دانشگاه های ایران ، رشته های پزشکی ، رشته های زبان انگلیسی
  21. کانال مذهبی تلگرام

    اهل بیت و علما ، احکام ، مولتی مدیای مذهبی
  22. کانال خانواده تلگرام

    خانواده ، هنر در خانه
  23. کانال آشپزی تلگرام

    انواع شیرینی ، انواع دسر ، انواع غذا ها و طرز تهیه آن ها ، خورش ها ، سوپ و سالاد ، ساندویچ و پیتزا ، سس و ترشی
  24. کانال گردش و گردشگری تلگرام

    معرفی مکان های زیارتی ، معرفی مکان های تفریحی ، معرفی مکان های شگفت انگیز ، معرفی شهرها و کشورها
  25. سایر موضوعات تلگرام

    اخبار و مطالب گوناگون خبری ، معما ها و چیستان ها ، اخبار گوناگون اینترنتی ، صندلی داغ ، گفتگو با کاربران ، بازارچه خرید و فروش ، زباله دان
  26. کانال تست روانشناسی تلگرام

    تست هوش
  27. کانال روانشناسی ازدواج تلگرام

    نکات قبل از ازدواج ، نکات بعد از ازدواج
  28. کانال مشاوره جنسی تلگرام

    راهنمایی علمی جنسی
XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.