1. انجمن های فارس پاتوق
    مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.
    رد اعلامیه

زنان در مشروطه چه کردند؟

شروع موضوع توسط arvia در ‏19 سپتامبر 2013 در انجمن تاریخ ایران

  1. arvia

    arvia برترین کاربر انجمن کاربر پر تلاش ( طلایی)

    تاریخ عضویت:
    ‏20 مه 2013
    ارسال ها:
    9,149
    تشکر شده:
    6,031
    جنسیت:
    مرد
    حاکمیت سیاسی قاجاریه در تاریخ ایران، آغاز دوران جدیدی بود که با مشخصه‌های خاص خود از سایر ادوار سیاسی مجزا می‌شود. aimg.tebyan.net_big_1391_02_48802332005413118138253299171353323239.jpg
    وضعیت زنان نیز در این دوران با تأثیرپذیری از وضعیت حاکم بر جامعه تعریف می‌شود. در این شرایط سیاسی، اجتماعی، زندگی زنان تا حدود زیادی محدود شده بود. با وجود این، آنان در برخی فعالیت‌های اجتماعی، مانند تفریحات دسته‌جمعی (در جمع زنان)، امور خیریه، گردهم‌آیی‌ها و مراسم مذهبی، دخالت و مدیریت مستقیم در اداره منزل و تربیت فرزندان و در موارد معدودی نیز امور اقتصادی مانند اداره امور زمین‌های کشاورزی یا تولیدات صنایع دستی شرکت می‌جستند. 1 ضمن آنکه آنان در صحنه سیاست حضوری پنهان داشتند. به این ترتیب که به عنوان مادر، خواهر یا همسران شاه، با نفوذ بر وی به‌طور غیرمستقیم و به صورت واسطه قدرت بر برخی تصمیمات شاهانه اعمال نفوذ می‌کردند. 2 به این ترتیب، زنان در جامعه ایرانی نیروی بالقوه و پنهانی بودند. که مهارت‌های اجتماعی و فرهنگی را در سطحی محدود به دست آوردند. اما به دلیل نبودن شرایط اجتماعی و سیاسی مناسب نمی‌توانستند جایگاه مناسب خود را در اجتماع بدست آورند.
    گسترش نسبی تحصیلات ابتدایی در جامعه عهد قاجار و انتشار روزنامه‌ها، سطح آگاهی اجتماعی را نسبت به گذشته ارتقاء داد و مردم به بسیاری از مسائل سیاسی و فرهنگی آگاهی یافتند و در مورد اتفاقات مختلف، حساسیت‌هایی را نشان دادند. از سوی دیگر، عموم مردم با طبقه روحانیان پیوند عمیقی داشتند و روحانیان، بسیاری از مشکلات اجتماعی را حل می‌کردند. آنان در خطابه‌های مذهبی، اخبار و اطلاعات سیاسی را به مردم می‌رساندند و در حرکت‌های جمعی، رهبری اعتراضات سیاسی مردم را برعهده می‌گرفتند. زنان نیز به دلیل حضور در این جلسات، تحت تأثیر این ارتباطات قرار می‌گرفتند. برجسته‌ترین این حرکت‌ها، جنبش تنباکو بود که در مقابل امتیاز واگذاری دخانیات به شخصی انگلیسی در دوره ناصرالدین‌شاه صورت گرفت. 3 در پی مخالفت روحانیون و فتوای میرزا حسن شیرازی مبنی بر منع استعمال توتون و تنباکو، اعتراضات به حدی گسترده شد که به زنان حرم شاه نیز سرایت کرد. آنان نیز در اعتراض به شاه و قرارداد تنباکو، تمامی قلیان‌ها را در حرم شاهی شکستند. 4
    در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه و آغاز نغمه‌های مخالفت با استبداد، علما به عنوان اعتراض به سیاست‌های شاه و درباریان در مسجدشاه بست نشستند که زنان نیز حمایت گسترده‌ای را از این حرکت به عمل آوردند

    گسترش مخالفت‌ها سبب شد که ناصرالدین‌شاه به میرزا حسن آشتیانی دستور دهد که یا در انظار مردم قلیان بکشد و یا از تهران خارج شود. 5 بنابراین، میرزا تصمیم به ترک تهران گرفت. این خبر موج عظیمی از جمعیت را به خیابان‌ها کشاند که بخش عظیمی از آن را زنان تشکیل می‌دادند. این حرکت تا آنجا ادامه یافت که منجر به درگیری مردم و نیروهای شاهی و لغو حکم تبعید میرزای شیرازی شد. در دیگر شهرهای ایران نیز مخالفت‌های گسترده‌ای از سوی مردم صورت گرفت. برجسته‌ترین آنها قیام زینب پاشا در تبریز بود که با رهبری گروهی از زنان، بازار را به تعطیلی کشانید. به دنبال تظاهرات و درگیری‌های مردم، قرارداد تنباکو از طرف دولت ایران لغو شد و برای اولین بار، نظر مردم در مقابل نظر حکومت به پیروزی رسید و توسط دولتیان اجرا شد. علاوه بر شورش مزبور، زنان در بحران‌های کمبود نان که در عهد قاجار وجود داشت، به تظاهرات و اعتراض دست می‌زدند. تظاهرات زنان تبریز در غائله نان حکایت از حضور ایشان در صحنه‌های مختلف دارد. 6
    aimg.tebyan.net_big_1391_02_1784090195198205501311482011622181542820079.jpg
    در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه و آغاز نغمه‌های مخالفت با استبداد، علما به عنوان اعتراض به سیاست‌های شاه و درباریان در مسجدشاه بست نشستند که زنان نیز حمایت گسترده‌ای را از این حرکت به عمل آوردند. 7 با مقاومت حکومت در برابر این اعتراض، بست‌نشینان به زیارتگاه حضرت عبدالعظیم رفتند. در آنجا زنان وظیفه محافظت از بست‌نشینان را در مقابل نیروهای دولتی برعهده داشتند. 8 در این ماجرا، برخی زنان دستگیر و زندانی شدند. 9
    حرکت و حمایت زنان در مهاجرت عظمی نیز ادامه یافت. در هنگام مهاجرت روحانیون به قم، در میان جمعیت زنی دیده می‌شد که مقنعه خود را بر سر چوب کرده، فریاد می‌کشید که از این به بعد، عقد دختران مسلمان را باید مسیو نوز بلژیکی ببندد. 10 پس از صدور فرمان مشروطیت از سوی مظفرالدین‌شاه، نخستین دغدغه مردم و انقلابیون، تدوین قانون اساسی بود. زنان نیز در این بحبوحه به مجلس رفتند و خواستار تکمیل قانون اساسی از نمایندگان خود شدند. 11 به سلطنت رسیدن محمدعلی شاه و آغاز مخالفت‌های وی با مشروطه‌خواهی، بار دیگر مبارزات مردمی را گسترده‌تر ساخت. زنان در طول این مبارزات، حتی از نثار جان خود نیز نمی‌هراسیدند. برخی از آنان با پوشیدن لباس مردانه در صحنه‌های جنگ حضور می‌یافتند و تنها پس از کشته شدن آنها مشخص می‌شد که زن بوده‌اند. 12
    در پی مخالفت روحانیون و فتوای میرزا حسن شیرازی مبنی بر منع استعمال توتون و تنباکو، اعتراضات به حدی گسترده شد که به زنان حرم شاه نیز سرایت کرد. آنان نیز در اعتراض به شاه و قرارداد تنباکو، تمامی قلیان‌ها را در حرم شاهی شکستند

    در دوره اول مجلس شورای ملی، نمایندگان مجلس برای رفع بحران‌های مالی دولت تصمیم گرفتند که از یک دولت خارجی مبالغی استقراض شود. زنان نسبت به این مسئله بی‌تفاوت نماندند و با اهدای طلا و جواهرات شخصی خود، سرمایه‌ای تهیه کردند تا از قرض خارجی جلوگیری شود. 13 علاوه بر این، زمانی که دولت روسیه در اعتراض به حضور مورگان شوستر امریکایی در ایران در سمت مستشار امور مالیه، اولتیماتومی 48 ساعته را به دولت ایران داد تا شوستر را از ایران اخراج کنند، زنان به مجلس رفتند و ضمن دریدن نقاب‌های خود، تهدید کردند که در صورت تسلیم در مقابل روسیه، فرزندان و شوهران و خودشان را خواهند کشت. این امر در نمایندگان مجلس مؤثر افتاد و آنان را مجبور به ایستادگی در مقابل روسیه کرد. 14
    مهم‌ترین ویژگی بارز انقلاب مشروطه، آن بود که زن و مرد ایرانی پس از سال‌ها استبداد و اختناق همراه یکدیگر وارد صحنه تصمیمات سیاسی شدند. اگرچه زنان، تصمیم‌گیرنده نبودند، ولی در تصمیمات سیاسی گردانندگان اصلی، سهم چشمگیری داشتند.
    aimg.tebyan.net_big_1391_02_114255149719814820125516611058243136243230195.jpg
    در طول دوران استبداد، اگرچه ظلم مضاعف بر پیکر تمام اجتماع وارد می‌شد، ولی زنان در محیط بسیار محدودتری می‌زیستند. اما جنبش مشروطه، مفاهیم عدالت‌خواهی را در حیطه یک جنسیت خاص مطرح نکرد. حضور زنان نیز در صحنه‌های انقلاب به دلیل شرایط ظلم و استبداد در سطح تمام جامعه بود. در اطلاعیه‌ای به تاریخ ربیع‌الثانی سال 1327ه . ق خطاب به محمدعلی‌شاه، زن و مرد ایرانی به عنوان ملت مشروطه‌خواه معرفی شده بودند. 15 اما با وجود کوشش‌ها و مبارزات فراوان زنان، آنان در نظامنامه انتخابات که در سال 1324ه . ق تدوین شد، از حق انتخاب محروم شدند. 16
    اما بی‌تردید، همین حضور زنان در صحنه‌های انقلاب، سبب شد که نخستین رویکردهای آنان به فعالیت‌های اجتماعی هدفدار و سازماندهی شده، شکل بگیرد. هرچند که این فعالیت‌ها با گذشت زمان و تداخل عوامل مختلف سیاسی، اجتماعی از اساس اندیشه‌های خود دور شدند، ولی در آغاز شکل‌گیری، انقلاب مشروطه و تداوم آن، نیروهای نهفته و مؤثری بروز نمودند.
    پی نوشت:
    [1]1. بشری دلریش. زن در دوره قاجار. تهران، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، 1375، چاپ اول. صص 68-88 .
    2. مهدی‌قلی‌خان هدایت. خاطرات و خطرات. تهران، زوار، 1344. چاپ دوم. ص 65 .
    3. یحیی دولت‌آبادی. حیات یحیی. تهران، انتشارات عطار و فردوس،1371. چاپ ششم. ج 1، ص 105 .
    4. ابراهیم تیموری. قرارداد 1890 رژی یا تحریم تنباكو، اولین مقاومت منفی در ایران. تهران، شركت سهامی كتابهای جیبی، 1361. ص 108 .
    5. محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه. روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه. تهران، امیركبیر، 1356، چاپ سوم. ص 781.
    6. عبدالحسین ناهید. زنان در جنبش مشروطه. تبریز، نشر احیاء، 1360، صص 54 و 35-45 .
    7. احمد كسروی تبریزی. تاریخ مشروطه ایران. تهران، امیركبیر، 1369. چاپ پانزدهم. ص 97 .
    8. همان. صص 99-101 .
    9. حمید سیاح. خاطرات حاج سیاح. تهران، امیركبیر، 1356، ص 347
    10. مهدی ملك‌زاده. تاریخ انقلاب مشروطیت ایران. تهران، انتشارات كتابخانه سقراط، بی‌تا. ج 2. ص . 160 .
    11. احمد كسروی تبریزی. همان كتاب. ص 315 .
    12. م پ پاولویچ. سه مقاله درباره انقلاب مشروطیت ایران. ترجمه م هوشیار. تهران، بی‌نا،1320. ص 55 .
    13. احمد كسروی تبریزی. همان كتاب. ص 182 .
    14. مورگان شوستر. اختناق ایران. ترجمه ابوالحسن موسوی شوشتری. تهران، نشر كاویان، 1334. ص 241 .
    15. «نونگاری زن و زنانگی در عصر قاجاریه». نشریه فرهنگی، سیاسی و اجتماعی زنان. دوره دوم پژوهش‌های زنورانه،1357. ش3، ص 57 .
    16. ناظم‌الاسلام كرمانی. تاریخ بیداری ایرانیان. به اهتمام علی‌اكبر سعیدی سیرجانی. تهران، نشر آگاه نوین، 1362. ص 153.
     

    موضوعات مشابه

  1. کانال تلگرام

    اطلاعیه ها و اخبارهای فارس پاتوق ، مسابقات و جوایز
  2. گروه تلگرام

    کتاب مذهبی ، کتاب های درسی ، کتاب های علمی ، کتاب رمان
  3. برنامه تلگرام

    اپراتور ، نرم افزار های ارتباطی
  4. سرگرمی و تفریح تلگرام

    دانستنیهای جالب ، مرکز تخصصی ترول ، انواع فال ها و طالع بینی ها ، مطالب طنز آمیز ، اس ام اس و جوک
  5. آموزش تلگرام

    اخبار فارس پاتوق ، انتقادات و طرح های جدید فارس پاتوق ، نظر سنجی ، آموزش های لازم فارس پاتوق ، اطلاعیه های فارس پاتوق
  6. کانال موزیک تلگرام

    مداحی ایام فاطمیه ، مداحی ماه محرم ، موزیک های ایرانی ، موزیک های شاد ، آهنگ های خارجی ، آهنگ های پیشواز ایرانسل ، آهنگ های پیشواز همراه اول ، آهنگ های رومانتیک ، مداحی ، آهنگ های سنتی
  7. اخبار تلگرام

    اخبار حوادث ، اخبار جهان ، اخبار ورزشی ، اخبار پزشکی ، اخبار سیاسی - اقتصادی ، اخبار فرهنگی - هنری ، اخبار علمی
  8. مد و زیبایی تلگرام

    مدل لباس دخترانه ، مدل لباس زنانه ، مدل لباس پسرانه ، مدل لباس مردانه ، مدل لباس ، مدل لباس جدید ، مدل عینک ، مدل مو ، مدل ناخن ، عکس مدل
  9. کانال عکس تلگرام

    عکس های خنده دار ، عکس های بازیکنان ، عکس های ترسناک ، عکس های طبیعت ، عکس های حیوانات ، عکس های حوادث ، تصاویر عاشقانه ، تصاویر کارتونی ، عکس های اتومبیل ، تصاویر هنرمندان ، تصاویر کودکان ، عکس های متفرقه
  10. کانال فیلم تلگرام

    اپراتور همراه اول ، اپراتور ایرانسل ، اپراتور رایتل
  11. تبلیغات تلگرام و اینستاگرام

    آگهی های استخدام دولتی ، آگهی های استخدام غیر دولتی ، سوالات و پاسخ های آزمون های استخدامی
  12. کانالهای ادبی تلگرام

    تاریخ ، شعر و ادبیات ، نامه نگاری و انواع نامه ها
  13. گروه چت تلگرام

    ابزار های وبلاگ ، سئو و بهینه سازی وب سایت ، سیستم های مدیریت محتوا ، قالب های وبلاگ ، ابزار های وب سایت ، قالب های وب سایت ، معرفی وبلاگ و وب سایت های مفید ، کسب و کار در اینترنت ، کسب درآمد بدون اینترنت
  14. بهترین کانال های تلگرام

    هوا و فضا ، دانش و فن آوری در پزشکی ، دانش و فناوری در کامپیوتر ، دانش و فناوری در موبایل ، دانش و فناوری در وب سایت ها ، جنگ افزار ، تکنولوژی های روز
  15. نرم افزار اینستاگرام

    سیستم عامل ها ، لپ تاپ و تبلت ، نرم افزار ها ، سخت افزار ها ، بازی های کامپیوتری
  16. کانال پزشکی و سلامت تلگرام

    روانشناسی ، تغذیه ، بهداشت ، بیماری ها و روش درمان
  17. بهترین پیج اینستاگرام

    اخبار ورزشی ، معرفی ورزش ها و تیم ها ، شخصیت های ورزشی
  18. عکس اینستاگرام

    برنامه ریزی درسی ، مقطع آموزش ابتدایی ، مقطع آموزش راهنمایی ، مقطع آموزش متوسطه ، مقطع پیش دانشگاهی ، مقطع آموزش فنی حرفه ای ، مقطع آموزش کاردانش
  19. فیلم اینستاگرام

    مقالات کار آفرینی و طرح کسب و کار ، مقالات عمومی ، درخواست مقالات ، مقالات علمی
  20. آموزش اینستاگرام

    رشته های فنی و مهندسی ، رشته های علوم تجربی ، رشته های علوم پایه و انسانی ، رشته های هنر ، معرفی رشته های دانشگاهی ، معرفی دانشگاه های ایران ، رشته های پزشکی ، رشته های زبان انگلیسی
  21. کانال مذهبی تلگرام

    اهل بیت و علما ، احکام ، مولتی مدیای مذهبی
  22. کانال خانواده تلگرام

    خانواده ، هنر در خانه
  23. کانال آشپزی تلگرام

    انواع شیرینی ، انواع دسر ، انواع غذا ها و طرز تهیه آن ها ، خورش ها ، سوپ و سالاد ، ساندویچ و پیتزا ، سس و ترشی
  24. کانال گردش و گردشگری تلگرام

    معرفی مکان های زیارتی ، معرفی مکان های تفریحی ، معرفی مکان های شگفت انگیز ، معرفی شهرها و کشورها
  25. سایر موضوعات تلگرام

    اخبار و مطالب گوناگون خبری ، معما ها و چیستان ها ، اخبار گوناگون اینترنتی ، صندلی داغ ، گفتگو با کاربران ، بازارچه خرید و فروش ، زباله دان
  26. کانال تست روانشناسی تلگرام

    تست هوش
  27. کانال روانشناسی ازدواج تلگرام

    نکات قبل از ازدواج ، نکات بعد از ازدواج
  28. کانال مشاوره جنسی تلگرام

    راهنمایی علمی جنسی
XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.