1. بالاخره مسابقه کاربر برتر با جوایز ارزشمند برای فعالترین کاربران!
    هر ماه ربع سکه بهار آزادی و چندین فلش مموری به کاربران برتر به انتخاب شما!
    برای اطلاعات بیشتر حتما به انجمن مسابقات و جوایز سر بزنید.
    رد اعلامیه

عوامل کسب توفیق

شروع موضوع توسط farhad_4x در ‏5 آگوست 2012 در انجمن مقالات مذهبی

  1. farhad_4x

    farhad_4x کاربر تایید شده

    تاریخ عضویت:
    ‏23 ژوئیه 2012
    ارسال ها:
    1,005
    تشکر شده:
    211
    جنسیت:
    مرد
    راه های توفیق در عمل
    امام سجاد (علیه السلام) در دعای مکارم الاخلاق می فرمایند:
    «... و وفقنی لطاعه من سددنی،»1و توفیقم عطا کن تا که از کسی که مرا به راه درست و صواب وامی دارد اطاعت کنم.
    در بیان امام سجاد (علیه‌السلام) دو واژه است که باید معنا گردد. نخست «توفیق» و دیگری «سداد».
    اما درباره کلمه توفیق جناب راغب اصفهانی ‌گوید: «الوفقُ الْمُطابَقَةُ بَیْنَ الشَّیْئَیْنِ.»2 واژه «وفق» عبارت از مطابقت و توافق بین دو چیز است. قرآن کریم فرموده است که «جزاءاً وِفاقاً» او را پاداش و جزایی بر وفق عمل عنایت می کنیم، «یُقالُ ذلِکَ فِی الْخَیْرِ وَ الشَّرِّ». وفق در مورد کار خوب و بد هر دو به کار برده می‌شود. چنان‌که گفته می‌شود: «اتَّفَقَ لِفُلانٍ خَیرٌ واتَّفَقَ لَهُ شَرٌّ» برای فلانی خوب پیش آمد یا بد پیش آمد، «وَ التَّوفیقُ نَحْوُهُ لکِنَّهُ یَخْتَصُّ فِی التَّعارُفِ بِالْخَیْرِ دونَ الشَّرّ.» و البته توفیق به معنای وفق است، ولی در عرف مردم، کلمه «توفیق» فقط به خیر و خوبی اطلاق می‌شود نه به شرّ و بدی. جناب طریحی در مجمع البحرین ‌گوید: «اَلتَّوْفیقُ مِنَ اللهِ: تَوْجیه الاَسْبابِ نَحْوَ الْمَطْلُوبِ الْخَیْرِ.» توفیق از خداوند عبارت از این است که برای تحقق یک امر خوب، وسایل و اسباب به‌گونه‌ای تنظیم شود که مقصود حاصل گردد.
    ولی «سداد» را که بر وزن «سدده، تسدیدا» باشد به معنای «قَوَمَهُ و اراهُ للسداد»3 کار را محکم کرد و آن را محکم کاری کرد. که البته گفتار و رفتاری به صواب را گویند.4
    توفیق و خِذلان:
    در روایات اسلامی توفیق در مقابل خِذلان آمده است. خذلان به معنای ترک نصرت است و توفیق به معنای یاری نمودن. توفیق و خذلان دو واژه برابر یکدیگرند. چنان چه از امام علی (علیه‌السلام) نقل شده که فرموده اند: «اَلتَّوْفیقُ وَ الْخِذْلانُ یَتَجاذَبانِ النَّفْسَ فَاَیُّهُما غَلَبَ کانَتْ فِی حَیِّزِهِ»؛5 حضرت علی (علیه‌السلام) فرمودند: توفیق و خذلان در کشاکش جذب نفس آدمی هستند، هر یک از این دو غلبه کرد نفس به آن میل می‌کند و به سوی آن گرایش می‌یابد. امام صادق (علیه‌السلام) نیز به بیان دیگری توفیق و خذلان را در مقابل هم قرار داده و چنین فرموده است: «اِذَا فَعَلَ الْعَبْدُ ما اَمَرَهُ اللهُ عَزّوجل بِهِ مِنَ الطّاعَةِ کانَ فِعْلُهُ وَفْقاً لِاَمْرِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ سُمِّیَ الْعَبْدُ بِهِ مُوَفَّقاً، وَ اِذَا اَرادَ الْعَبْدُ اَنْ یَدْخُلَ فِی شَیءٍ مِنْ مَعاصِی اللهِ عَزّوجلّ فَحالَ الله تَبارَکَ وَ تَعالی بَیْنَهُ وَ بَیْنَ تِلْکَ الْمَعْصِیَةِ فَتَرَکَها کانَ تَرْکُهُ لَها بِتَوْفیقِ اللهِ تَعالی ذِکْرُهُ وَ مَتی خَلّی بَیْنَهُ وَ بَیْنَ تِلْکَ الْمَعْصِیَةِ فَلَمْ یَحُلْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَها حَتّی یَرْتَکِبَهَا فَقَدْ خَذَلَهُ وَ لَمْ یَنْصُرْهُ وَ لَمْ یُوَفِّقْهُ.»6 موقعی که بنده‌ی خدا امر الهی را اطاعت می‌کند و بر وفق دستور ذات مقدسش انجام وظیفه می‌نماید، او بنده موفق خوانده می‌شود. وقتی اراده می‌کند که مرتکب معصیتی شود، خداوند بین او و معصیت حایل می‌گردد و بر اثر آن، گناه را ترک می‌گوید، این ترک نمودن به توفیق باری‌تعالی انجام شده است و هر زمان خداوند بین گناه و گناهکار فاصله نشود و او را به حال خودش واگذارد و مرتکب معصیت گردد، خداوند آن بنده را مخذول نموده و از نصرت و توفیقش برخوردار نساخته است.
    عوامل مؤثر در توفیق به خیر
    بی شک، برای این که زمینه‌ کارهای خیر و پسندیده حاصل آید باید از گذرگاهی گذشت که می‌تواند ناملائم، زشت و یا سخیف و خسته کننده باشد. اشاره‌ای به برخی از آن‌ها بحث را واضح می‌کند:
    تحمل ناملایمات:
    انسان بر مبنای طبع خویش موجودی لذت جو است. البته تلاش بر رسیدن به امور لذیذ و طبع پسند به عنوان خود منعی ندارد. لیکن باید مواظب بود که رسیدن به آن دوست داشتنی انسان را از بهتر و بهترین ها باز ندارد. این است که باید در انتخاب هر چیز لذیذی که نفس انسان از بودن با او، و یا تناولش لذت می برد برتر را از دست ندهد. این جا است که رها کردن و از دست دادن این لذیذ موقت و یا دم دست برای انسان کراهتی را به همراه خواهد داشت. این جا است که باید این امر مکروه را به جان و دل خرید که باعث رسیدن و وصول به لذتی پایدار و ماندنی خواهد شد. به تکرار رسول اکرم (صلوات‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرموده اند که «اِنَّ الْجَنَّةَ حُفَّتْ بِالْمَکارِهِ وَ اِنَّ النّارَ حُفَّتْ بِالشَّهَواتِ.»7 بهشت را ناملایمات طبیعت و مکروهات نفسانی احاطه نموده است ولی جهنّم محفوف و پیچیده به هَواها و شهوات، شده است.
    عمل گرائی:
    برای رسیدن به توفیق و یا موفقیت در کار مطلوب تنها نیت خیر کافی نیست. باید توجه داشت که همیشه همه وسائل نیل به آن فراهم نخواهد بود. بلکه باید عوامل و ابزاری چند به هم دیگر دست داده و زمینه توفیق را فراهم سازد. «ما کُلُّ مَنْ نَوی شَیْئاً قَدَرَ عَلَیْهِ وَ لا کُلُّ مَنْ قَدَرَ عَلی شَیءٍ وُفِّقَ لَهُ وَ لا کُلُّ مَنْ وُفِّقَ اَصابَ لَهُ مَوْضِعاً، فَاِذَا اجْتَمَعَتِ النِّیَّةُ وَ الْقُدْرَةُ وَ التَّوْفیقُ وَ الاِصابَةُ فَهُنالِکَ تَمَّتِ السَّعادَةُ».8 نیست که هر * چیزی را نیّت کند به انجامش قادر باشد، چنین نیست که هر * قدرت کاری را دارد به آن موفق گردد، چنین نیست که هر * واجد توفیق شود عملش به موضع حق اصابت نموده است، پس وقتی نیت و قدرت و توفیق و اصابت حق به هم پیوست سعادت کامل نصیب گردیده است. از این روی از حضرت امام موسی بن جعفر (علیه‌السلام) در حدیث این گونه آمده که فرموده است: «اِنَّ رَجُلاً سَألَ الْعالِمَ عَلیه‌السلام فَقالَ: یَابنَ رَسول الله: اَلَیْسَ اَنَا مُسْتَطیعٌ لِما کُلِّفْتُ؟ فَقالَ لَهُ (علیه‌السلام) ما الأِسْتِطَاعَةُ عِنْدَک؟ قالَ: الْقُوَّةُ عَلَی الْعَمَلِ. قالَ لَهُ (علیه‌السلام): قَدْ اُعْطِیَت الْقُوَّةَ اِنْ اُعطیتَ الْمَعُونَةَ. قالَ لَهُ الرَّجُلُ: فَمَا الْمَعُونَةُ؟ قالَ: التَّوفیقُ. قالَ: فَلِمَ اِعْطاءُ التَّوْفیقِ؟ قالَ: لَوْ کُنْتَ مُوَفَّقاً کُنْتَ عامِلاً وَ قَدْ یَکُونُ الْکافِرُ اَقْوی مِنْکَ وَ لا یُعْطی التَّوْفیقَ فَلا یَکُونُ عامِلاً.»9 مردی از امام (علیه‌السلام) سؤال کرد آیا چنین نیست که من به تکالیفم مستطیعم؟ امام فرمود: استطاعت در نظر تو چیست؟ پاسخ داد: نیروی عمل. امام فرمود: قوه عمل به تو عطا شده است اگر یاری و نصرت نیز عطا شده باشد. مرد پرسید: یاری چیست؟ فرمود: توفیق. مرد پرسید: اعطای توفیق برای چیست؟ امام فرمود: اگر موفّق بودی، عامِل عملِ خیر بوده¬ای، چه بسا گاهی کافر در عمل از تو قوی‌تر است و چون از توفیق برخوردار نشده، عامل عمل خیر نیست. از این جا است که حضرت علی بن موسی الرضا (علیه‌السلام) فرمودند: «مَنْ سَأَلَ التَّوفیقَ وَ لَمْ یَجْتَهِدْ فَقَدِ اسْتَهْزَأَ بِنَفْسِهِ»؛10 کسی که از خداوند طلب توفیق کند، ولی در آن راه مجاهده و کوشش ننماید، خود را مسخره کرده است.
    عوامل مؤثر در توفیق:
    1. تجربه:
    تجربه از عوامل جذب توفیق و موفقیت است. حضرت علی (علیه‌السلام) فرمودند: «مِنَ التَّوْفیقِ حِفْظُ التَّجْرِبَةِ»؛11 از جمله امور مؤثر در توفیق آدمی ضبط تجربه است.

    2. کارهای نیک:
    ورود به هر کار خیری خود زمینه ساز توفیقات بعدی و سکوی پرش برای رسیدن به توفیق برتری خواهد بود. خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است:‌«فَاسْتَبِقُوا الْخَیْرَاتِ»12 در کارهای خیر پیشی گیرید، هر جا با خیری مواجه شود فوراً اقدام می‌نماید و به انجام آن موفق می‌گردد.

    3. احتیاط:
    توقف و بر مبنای احتیاط گام برداشتن خود از عوامل مؤثر در توفیق و موفقیت براورد شده است. از حضرت علی (علیه‌السلام) است که فرموده‌اند: «مِنَ التَّوفیقِ الوُقُوفُ عِنْدَ الْحَیْرَةِ»؛13 از جمله توفیق‌ها این است که آدمی در مواقع حیرت توقّف کند.

    4. دوست و همراهی دانا:
    رفیق دانا و خیرخواه از جمله عوامل موفقیت آدمی است و این مطلب در خلال روایات با تعبیرهای مختلفی آمده است:

    علی (علیه‌السلام) فرموده باشند: «اَشْفَقُ النّاسِ عَلَیْکَ اَعْوَنُهُمْ لَکَ عَلی صَلاحِ نَفْسِکَ وَ اَنْصَحُهُمْ لَکَ فی دینِکَ»؛14 علاقه‌مندترین مردم نسبت به تو کسی است که بیش از دیگران در اصلاح نفْست بکوشد و بیش از هر * به دین تو خیرخواه باشد. از حضرت مولا (علیه‌السلام) نیز به ما رسیده که فرموده اند: لَمْ یُوَفَّقْ مَنِ اسْتَحْسَنَ الْقَبیحَ وَ اَعْرَضَ عَنْ قَوْلِ النَّصیحِ»؛15حضرت علی (علیه‌السلام) فرموده است: موفّق نمی‌شود کسی که بدی‌ها را نیکو بشمرد و از گفته دوست خیرخواه و ناصح خود اعراض نماید.
     

    موضوعات مشابه

XenForo Add-ons by Brivium ™ © 2012-2013 Brivium LLC.